Wstęp

Od początku sierpnia na giełdzie Matif notowania kontraktów pszenicy obniżały się. 30 lipca cena kontraktu wrześniowego na zamknięciu wyniosła 177 EUR, a 13 sierpnia już 166,25 EUR. Na taki obraz rynku wpływały, poza relacjami notowań pary EUR/USD, wyższe niż spodziewane zbiory we Francji, otwarcie rynku Arabii Saudyjskiej dla dostawców znad Morza Czarnego oraz niespodziewanie dobre prognozy zbioru kukurydzy w USA, ciągnące ceny tego surowca w dół, a wraz z nim ceny pszenicy.

MATIF notowania kontraktów
(w EUR/t)
Pszenica
wrzesień'19 grudzień'19
19.08.2019 165,75 171,00
19.07.2019 177,00 181,50
zmiana m/m -6,36% -5,79%
maks. 3 m-ce 185,25 188,75
min. 3 m-ce 165,75 171,00
  wrzesień'18 grudzień'18
17.08.2018 211,50 214,75
zmiana r/r -21,6% -20,4%

Produkcja pszenicy na świecie

W sierpniowym raporcie USDA nastąpiła kolejna korekta w dół światowych zbiorów pszenicy. Mniejsze niż w lipcu przewidywane są zbiory m.in. w UE, Kazachstanie, Rosji i w Turcji. Prognoza światowej produkcji w ciągu miesiąca została obniżona o 3,4 mln t, do poziomu 768 mln t. W stosunku do poprzedniego, bardzo słabego sezonu produkcja w tej projekcji ma wzrosnąć o ponad 5%, natomiast w dalszym ciągu będzie wyższa od rekordowego sezonu 2017/18, w którym zbiory wyniosły 762 mln t.

Pszenica
dane globalne  mln t
16/17 17/18 18/19 s.

19/20 progn.

lipiec

19/20 progn.
sierpień
produkcja 756,3 761,9 730,5 771,5 768,1
zużycie 739,0 742,8 736,2 760,1 758,2
handel (eksport) 182,3 183,2 174,8 182,3 182,1
zapasy końcowe 262,1 281,2 275,5 286,5 285,4

źr. USDA VIII 2019 r. 

USA

USDA ponownie podwyższyła prognozy zbiorów pszenicy wszystkich klas w USA. Według nowej sierpniowej projekcji produkcja ma wynieść 53,9 mln t, a więc aż o 1,6 mln t więcej niż zeszłomiesięczne przewidywania, oraz o 5% więcej niż w 2018 r. Zbiory klas ozimych mają być o 12% większe niż w poprzednim sezonie, w tym HRW (główna klasa eksportowa) aż o 27%, kosztem mniejszych zbiorów odmian miękkich – SRW (-10%) i White (–6%). Zbiory klas jarych mają być o 7% mniejsze. Najważniejsza z tej grupy jakościowa klasa HRS, ma być zebrana na poziomie 15,4 mln t, co oznacza spadek produkcji o 4% w stosunku do 2018 r.

Rosja

W sierpniu USDA skorygowała w dół o 1,6% zeszłomiesięczne przewidywania zbiorów pszenicy w Rosji. Obecna prognoza wynosi 73 mln t, w tym odmian ozimych 54 mln t, natomiast jarych 19 mln t (USDA nie uwzględnia zbiorów na Krymie, które zwykle wynoszą 0,5-0,8 mln t). W poprzednim naszym raporcie wskazywaliśmy na możliwe niedoszacowanie przez USDA powierzchni zasiewów pszenicy w Rosji. W sierpniowym raporcie USDA ta pozycja została skorygowana, co również przyczyniło się do tego, że pomimo spadku przewidywanych średnich plonów o 4,2%, prognoza produkcji została skorygowana w dół tylko o 1,6%. USDA wskazuje również, że w Obwodzie Syberyjskim, czyli największym pod względem obszaru zasiewów pszenicy jarej, spodziewane są niższe plony niż w lipcowych przewidywaniach.

Ukraina

W sierpniu prognozy zbiorów pszenicy na Ukrainie zostały minimalnie zwiększone przez USDA. W stosunku do lipca prognoza zwiększyła się o 0,2 mln t, co oznacza, że przewidywane są na poziomie 29,2 mln t.

UE

USDA obniżyła zbiory pszenicy w UE. W obecnej sierpniowej prognozie przewidywane są na poziomie 150 mln t (-1,3 mln t m/m), tj. o 1% mniej niż w lipcu, jednak o 10% więcej niż w poprzednim, bardzo słabym sezonie. Największa korekta w dół dotyczyła zbiorów w Hiszpanii i we Włoszech, natomiast w górę podniesiona została prognoza zbiorów pszenicy we Francji, gdzie spodziewana jest produkcja na poziomie 38,7 mln t.

Na koniec lipca KE skorygowała prognozy zbiorów pszenicy miękkiej w UE do poziomu 141 mln t. W 2018 r. zbiory wyniosły prawie 129 mln t, a latach 2014-2017 średnia wyniosła 144 mln t. Zbiory pszenicy (łącznie z pszenicą durum) w UE mają wynieść 149,7 mln t, tj. w przypadku realizacji prognozy będą o ponad 12 mln t wyższe niż w poprzednim sezonie. W latach 2015-2017 średnia zbiorów wynosiła 151,3 mln t.

Niemcy

14 sierpnia DRV w nowej prognozie oczekuje zbiorów zbóż (łącznie z kukurydzą) na poziomie 46,2 mln t (w zeszłym sezonie 38 mln t). Zbiory pszenicy ozimej (około 99% zasiewów pszenicy w Niemczech) prognozowane są na poziomie około 23,5 mln t, a łącznie z odmianą jarą na poziomie 23,8 mln t.

Francja

Według zaktualizowanej prognozy Ministerstwo Rolnictwa z 1 sierpnia br. zbiory pszenicy miękkiej we Francji mogą wynieść ponad 38 mln t, co oznacza wzrost o 12% w stosunku do 2018 r. Spodziewana średnia wydajność może wynieść 7,61 t/ha. W przypadku realizacji prognozy ten wynik byłby drugim pod względem zbiorów pszenicy miękkiej we Francji od 1998 r., kiedy zbiory były na zbliżonym poziomie w stosunku do bieżącej prognozy. Niektóre inne źródła ośrodków analitycznych przewidują zbiory pszenicy przekraczające 39 mln t. Rekordowe zbiory pszenicy miękkiej we Francji były w 2015 r., kiedy zebrano prawie 41 mln t.

Zużycie pszenicy

Korekta zbiorów pszenicy skutkowała również korektą w dół zużycia pszenicy na poziomie globalnym. USDA w sierpniowej projekcji przewiduje zużycie na poziomie 758 mln t, tj. o 2 mln t mniejsze niż w lipcu. W bieżącym sezonie zużycie pszenicy ma być o 3% (+22 mln t) większe niż w sezonie 2018/19.

UE

W prognozie bilansu pszenicy przygotowanej przez KE na koniec lipca przewidywane zużycie pszenicy miękkiej w sezonie 2019/20 pozostało na poziomie około 118 mln t.

Handel pszenicą

Jednym z ważniejszych ostatnich wydarzeń na międzynarodowych rynkach zbożowych była medialna informacja o złagodzeniu przez Arabię Saudyjską specyfikacji jakościowej ziarna pszenicy zakupionej na przetargach. Obecnie dopuszczona będzie pszenica z tolerancją do 0,5% (poprzednio 0%) uszkodzeń ziarna przez pluskwiaka (Eurygaster Integriceps), który powszechnie występuje m.in. na terenie Afryki północnej, na Bałkanach oraz w zachodniej i środkowej Azji. Zmiana ta pozwoli na uczestniczenie w przetargach innych dostawców – przede wszystkim Rosji – którzy mieli problem ze spełnianiem ww. warunku jakościowego ziarna. Do tej pory duże dostawy pszenicy w ramach wygranych przetargów realizowane były z UE, głównie z Francji, Niemiec i krajów nadbałtyckich, w tym z Polski. W nowej sytuacji można spodziewać się dużej konkurencji dla ofert europejskich, co z dużym prawdopodobieństwem będzie skutkować zmniejszeniem unijnego eksportu pszenicy do Arabii Saudyjskiej.

W sierpniu USDA minimalnie obniżył (0,09%) przewidywany poziom handlu pszenicą do poziomu 182,1 mln t. Z ważniejszych zmian odnotować należy podwyższenie prognoz eksportu przez Argentynę o 0,5 mln t do poziomu 14,5 mln t (wzrost produkcji o 1 mln t r/r), Ukrainę o 0,5 mln t do poziomu 19,5 mln t (ponad 4 mln t wyższe zbiory r/r) i USA o 1 mln t do poziomu 26,5 mln t (pogorszenie potencjału konkurencyjnego przez Rosję i UE). Z uwagi na korekty w dół produkcji pszenicy USDA obniżył prognozy eksportu tego zboża po 0,5 mln t przez UE i Rosję oraz o 1 mln t przez Kazachstan. W obecnych przewidywaniach EU ma wyeksportować 26,5 mln t, natomiast Rosja 34,5 mln t.

UE

KE na koniec lipca utrzymała zeszłomiesięczną prognozę eksportu pszenicy na poziomie 25,5 mln t, tj. o 4 mln t więcej niż w sezonie 2018/19. Jednak bieżący poziom eksportu pszenicy z UE jest rozczarowujący. Po 5 tygodniach nowego sezonu eksport pszenicy przekroczył 0,9 mln t i był o prawie 0,5 mln t mniejszy niż w analogicznym okresie poprzedniego sezonu, który nie należał do szczególnie udanych. Na przetargu w Egipcie francuska oferta (pszenica 11%) była o ponad 4 USD/t wyższa niż rosyjska (4 kl. 11,5%). Taki wynik skutkował większą presją na obniżenie ceny kontraktów pszenicy na Matif.

Zapasy pszenicy

W sierpniu USDA przewiduje globalne zapasy końcowe pszenicy na poziomie ponad 285 mln t, co oznacza, że będą o około 1 mln t większe niż na koniec poprzedniego sezonu. To również oznacza, że ich poziom będzie rekordowy. Udział globalnych zapasów w zasobach pszenicy na świecie w bieżącej prognozie wynosi 27,3 %, co oznacza, że jest o 0,1 p.p. wyższy niż w sezonie 2018/19 oraz o 0,2 p.p. niższy niż w sezonie 2017/18.

UE

W zaktualizowanej na koniec lipca prognozie KE przewiduje zapasy końcowe pszenicy miękkiej w UE w sezonie 2019/20 na poziomie ponad 13,7 mln t. W tej projekcji zapasy na koniec sezonu 2018/19 oszacowane zostały na poziomie 12,2 mln t.

Ceny pszenicy

Ceny pszenicy są pod presją trwających na półkuli północnej zbiorów pszenicy oraz nowych prognoz zbiorów pozostałych światowych producentów i eksporterów zbóż. Na KCBT ceny pszenicy klasy HRW (w USA największy udział w eksporcie ze wszystkich klas pszenicy) od początku czerwca są w trendzie spadkowym. Od 15 lipca do 12 sierpnia cena kontraktu grudniowego obniżyła się z 172,4 do 150,3 USD/t, co oznacza spadek o prawie 13%. W dniu opublikowania sierpniowego raportu USDA (12 sierpnia) cena obniżyła się o 5,7%. W tym przypadku niespodziewanie wyższe prognozy zbiorów kukurydzy pociągnęły ceny tego surowca na giełdzie mocno w dół, a w ślad za tym również ceny pszenicy. W ww. okresie na Matif cena grudniowego kontraktu pszenicy obniżyła się o prawie 5%. Notowania tego kontraktu w drugiej połowie lipca obniżały się, lecz znacznie łagodniej, jednak od początku sierpnia spadki były mocniejsze. W lipcu o zahamowaniu sezonowych spadków decydowały wciąż niepewne prognozy zbiorów w UE. Jednak w sierpniu wraz z zaawansowaniem żniw we Francji prognozy zbiorów rosły, osiągając poziom bliski rekordowym zbiorom w 2017 r., co skutkowało wzmocnieniem spadków cen na Matif. W relacjach cen na giełdach CBOT i Matif miały również wpływ notowania dolara i euro oraz utrzymujący się konflikt na linii USA i Chin. Notowaniom europejskim nie pomogła również wspomniana już w niniejszym raporcie informacja o otwarciu rynku Arabii Saudyjskiej na pszenicę z Rosji.

W przypadku rynku krajowego ostatnie obawy o stany największych gospodarek świata, polityczne napięcia i działania banków centralnych wpłynęły na osłabienie złotego wobec euro i dolara. Ta sytuacja może skutkować nieco wyższymi cenami za pszenicę (przeliczenie EUR/PLN), zwłaszcza w przypadku kwotowania jej w stosunku do notowań kontraktów na giełdzie Matif. Częściowa utrata rynku w Arabii Saudyjskiej będzie skutkowała zmniejszeniem eksportu pszenicy z Polski do tego odbiorcy, co oznacza większą podaż krajową tego zboża. Tym bardziej, że prognozowane są wyższe zbiory na Litwie (zwykle oferta cenowa pszenicy jest niższa) oraz w Niemczech, co zwiększa potencjał eksportowy obu tych krajów.

Dla unijnych dostawców pszenicy ceny eksportowe tego zboża kształtuje sytuacja u eksporterów pszenicy w basenie Morza Czarnego, w tym przede wszystkim w Rosji. Mniejsza produkcja pszenicy w Rosji oznacza zmniejszony potencjał eksportowy, co zwiększa szanse innych dostawców, pośród których często wymienia się Ukrainę.

Na koniec II dekady sierpnia ceny pszenicy konsumpcyjnej we wschodnich Niemczech kształtowały się średnio na poziomie 152 EUR/t, a w porcie w Hamburgu 168 EUR/t.

Na koniec pierwszej dekady sierpnia cena pszenicy obniżyła się o 2-3 USD/t w ciągu dekady i notowana był na poziomie 194-196 USD/t (na początku lipca 192 USD/t). Sytuacja ta była spowodowana przez producentów zbóż ograniczających sprzedaż pszenicy, po gorszych niż wcześniej przewidywano zbiorach pszenicy ozimej w kluczowych okręgach produkcji tego zboża w Rosji. Jednak na skutek spadku cen pszenicy na giełdach na koniec drugiej dekady sierpnia cena pszenicy obniżyła się do poziomu 193 USD/t (na bazie FOB). W europejskiej części Rosji średnia cena pszenicy (3 kl.) z odbiorem z farmy wyniosła 155-156 USD/t.

Na przetargu w Egipcie (6 sierpnia) średnia cena pszenicy wyniosła niecałe 203 USD/t FOB, C&F ponad 219 USD/t. Wygrały oferty dostawców Rosji (240 tys. t), Ukrainy (155 tys. t) i Rumunii (60 tys. t). USA nie przystępowało do przetargu. Natomiast na kolejnym przetargu (14.8) wygrały oferty dostawców z Rosji (175 tys. t) i Ukrainy (120 tys. t). Ceny na bazie FOB kształtowały się w przedziale od 199,75 do 202,48 USD/t (ceny CIF w zaokrągleniu od 217 do 219 USD/t), planowane dostawy to 15-30 wrzesień br.

Polska - sytuacja rynkowa

Według ósmego okresu raportowania tj. od 1 czerwca do 31 lipca 2019 r. IUNG stwierdził występowanie suszy rolniczej na obszarze Polski. Najtrudniejsze warunki w ww. okresie panowały na obszarze Pojezierza Lubuskiego, Wielkopolskiego oraz na Nizinie Wielkopolskiej. W przypadku upraw zbóż ozimych susza objęła obszar około 1/3 gruntów ornych, głównie w województwach: lubuskim (82%) wielkopolskim (89%) i łódzkim (76%). Gorsza sytuacja jest w przypadku upraw zbóż jarych – zagrożonych jest 43% gruntów rolnych. Najtrudniejsza sytuacja jest w województwach lubuskim (94%), wielkopolskim (98%) i lubuskim (85%). W poprzednim roku w tym samym okresie Instytut nie stwierdził suszy na obszarze upraw ozimych, a w przypadku zbóż jarych susza była stwierdzona na obszarze 1 gminy w województwie zachodniopomorskim.

Według wstępnego szacunku GUS z 31 lipca br. zbiory pszenicy ozimej w Polsce mogą wynieść 9,1 mln t (+10% r/r), natomiast jarej 1,6 mln t (+4% r/r). Średni krajowy plon pszenicy ozimej przewidywany jest na poziomie 4,56 t/ha (+6% r/r), natomiast jarej 3,32 t/ha (+5% r/r). Zbiory zbóż z mieszankami zbożowymi szacuje się na poziomie 24,6 mln t (+8% r/r).

Skup pszenicy w Polsce w sezonie 2018/19 wyniósł 4,7 mln t, tj. był o 1,8 mln t mniejszy niż w analogicznym okresie poprzedniego sezonu (na podst. miesięcznych danych meldunkowych GUS).

Krajowa średnia miesięczna cena netto pszenicy konsumpcyjnej w lipcu 2019 r. podawana przez MRiRW wyniosła 681 zł/t (-88zł/t m/m) i była o 30 zł/t niższa niż w lipcu 2018 r.

Wszystko wskazuje na to, że w bieżącym sezonie będzie mniej pszenicy o dobrych parametrach. Średnie ceny skupu pszenicy (12,5%) kształtują się w przedziale 640-680 zł/t, w portach 700-710 zł/t (ceny na koniec II dekady sierpnia).

Komentarz

Publikacja sierpniowego raportu USDA pozostawia wciąż aktualny obraz rekordowej produkcji pszenicy w skali globalnej. Kolejny spadek prognoz zbiorów w Rosji oraz korekta w dół prognoz zbiorów w UE skutkowały zwiększeniem przez USDA prognoz eksportu pszenicy z USA. Jednak region Morza Czarnego ma jeszcze jednego dużego producenta pszenicy – Ukrainę. Warto wspomnieć w tym miejscu o Rumunii, która dosyć aktywnie uczestniczy w przetargach w Egipcie. Amerykańskie oferty w tych przetargach przegrywały przede wszystkim ze względu na dużo wyższe koszty frachtów w stosunku do dostawców basenu Morza Czarnego. Warto zwrócić uwagę, że w bieżącym sezonie duży potencjał eksportowy pszenicy ma Argentyna dzięki przewidywanej rekordowej produkcji tego surowca, co może oznaczać wzrost aktywności w handlu pszenicą na międzynarodowych rynkach. Negatywnie na rozwój sprzedaży argentyńskiego zboża może wpływać pogarszająca się sytuacja gospodarcza kraju.

Na giełdzie Matif od początku sierpnia ceny kontraktów pszenicy systematycznie się obniżały. Na taki obraz rynku miały wpływ informacje o bardzo dobrych zbiorach we Francji (powyżej oczekiwań), wyższych niż wcześniejsze prognozy o zbiorach pszenicy w Wielkiej Brytanii. Negatywnie na ceny wpływały również słaby początek sezonu w handlu unijną pszenicą (w tym brak sukcesu Francji na przetargu w Egipcie), otwarcie rynku Arabii Saudyjskiej dla pszenicy z basenu Morza Czarnego (złagodzenie wymagań jakościowych pszenicy) oraz spory spadek cen kukurydzy, a w ślad za tym spadek cen pszenicy na CBOT, po publikacji prognozowanych zaskakująco wysokich zbiorów kukurydzy w USA.

Pierwsze notowanie kontraktów na Matif po publikacji raportu USDA ulokowało kontrakt wrześniowy na poziomie 166,25 EUR (notowanie 13 sierpnia). Ceny na tej giełdzie w reakcji na napływające ww. informacje systematycznie spadały już od 31 lipca, w którym to dniu cena zamknięcia notowań wynosiła 177 EUR. To nie nastraja pozytywnie producentów zbóż z regionów, gdzie fale upałów doprowadziły do strat w zbiorach. W najbliższym czasie będzie znanych więcej szczegółów dotyczących zbiorów w Niemczech i w Polsce, a później w Rosji. U najbliższych unijnych sąsiadów Polski, poza Niemcami, tj. w Czechach, na Litwie i Słowacji prognozowane zbiory pszenicy powinny przekroczyć wieloletnie średnie. Patrząc na ceny transakcyjne na przetargach w Egipcie i sytuację w Rosji, można oczekiwać, że dosyć mocny spadek cen pszenicy na giełdach spowodowany rozbieżnymi oczekiwaniami publikacji USDA na temat kukurydzy, może okazać się chwilowy i zacznie przeważać tendencja do stabilizacji cen. Ruch cen w górę będzie ograniczał rynek amerykański, a w Europie bardzo dobre zbiory pszenicy we Francji (również w dobrej jakości ziarno), dobre zbiory Wielkiej Brytanii i zbliżone do średniej wieloletniej zbiory w Niemczech.

W Polsce zwiększa się prawdopodobieństwo uszczuplonej podaży ziarna dobrej jakości. To może wpływać na zwiększoną premię za pszenicę o dobrych parametrach. Podobna tendencja jest obecnie zauważalna w Rosji, gdzie cena klasy 3 (12,5%) rośnie (skok cen w górę po obfitych opadach deszczu i obawach o spadek jakości zboża w części Okręgu Centralnego i Nadwołżańskiego, gdzie trwają zbiory), tym bardziej, że pszenicy będzie tam mniej niż wcześniej przewidywano, a dodatkowo otworzył się rynek Arabii Saudyjskiej, gdzie wymagana jest pszenica jakościowa o zawartości białka min. 12,5%.

W przypadku wysokiego udziału pszenicy jakościowej we Francji (przeważają informacje o dobrej jakości ziarnach), popyt na ziarno jakościowe w celach eksportowych u pozostałych ważniejszych unijnych eksporterów może zmaleć, zwłaszcza na początku sezonu. Ta sytuacja może dotyczyć przede wszystkim Polski, gdzie producenci przy uszczuplonej ilości dobrej jakości ziarna będą magazynować ziarno w oczekiwaniu na wyższe ceny.

Kontakt

Waldemar Raczkiewicz
Ekspert ekonomiczny

+48 77 401 35 65
waldemar.raczkiewicz@ing.pl

Artur Waraksa
Ekspert ekonomiczny

+48 77 401 35 67
artur.waraksa@ing.pl

Artur Markowski
Dyrektor Regionalny ds. Korporacyjnych
Region Korporacyjny Opole

+48 77 401 35 05
artur.markowski@ing.pl