Wstęp

Niewielkie zmiany w bieżącej globalnej produkcji pszenicy, dalszy wzrost jej zużycia i w konsekwencji mniejsze zapasy tego zboża to było paliwo do dalszych wzrostów cen kontraktów pszenicy. Duże zwiększenie zużycia pszenicy widoczne jest w Chinach, gdzie dynamicznie rośnie pogłowie wieprzowiny. Jednak tym razem nowe szczepy ASF wykryte w ważnym regionie produkcji wieprzowiny w Chinach zagroziły realizacji prognoz importu surowców paszowych, co skutkowało dużym spadkiem cen kontraktów pszenicy i utratą wsparcia trendu wzrostowego – patrząc ze strony analizy technicznej wykresu cen.

MATIF notowania kontraktów
(w EUR/t)
Pszenica
marzec'21 maj'21
25.01.2021 226,50 221,50
24.12.2020 211,75 209,25
zmiana m/m 7,0% 5,9%
maks. 3 m-ce 235,75 231,50
min. 3 m-ce 201,25 199,00
  marzec'20 maj'20
24.01.2020 195,50 194,75
zmiana r/r 15,9% 13,7%

Produkcja pszenicy na świecie

Według styczniowych przewidywań USDA światowa produkcja pszenicy w bieżącym sezonie ma wynieść 772,6 mln t, to o 1 mln t mniej niż w grudniowej prognozie oraz o 8,7 mln t (+1,14%) więcej niż w poprzednim sezonie. Korekty w dół przewidywanych zbiorów objęły głównie Chiny (poprzednio 136 mln t, obecnie 134,25 mln t, +0,7 mln t r/r) i Argentynę (poprzednio 18 mln t, obecnie 17,5 mln t, -2,3 mln t r/r), natomiast wzrosły szacunki zbiorów pszenicy w Rosji (poprzednio 84 mln t, obecnie 85,3 mln t, +11,7 mln t r/r).

Pszenica
dane globalne  mln t
17/18 18/19 19/20s.

20/21 progn.

grudzień

20/21 progn.
styczeń
produkcja 762,8 730,9 763,9 773,7 772,6
zużycie 742,8 734,7 747,0 757,8 759,5
handel (eksport) 184,3 175,5 191,3 192,1 192,5
zapasy końcowe 287,0 283,2 300,1 316,5 313,2

źr. USDA 01.2021 r. 

USA

Styczniowe szacunki zasiewów pszenicy ozimej (ankiety rolnicze przeprowadzone w grudniu 2020 r. przez NASS) wskazują na wzrost areału zasiewów o 5% w stosunku do poprzedniego sezonu. Powierzchnia zasiewów ma wynieść 12,7 mln ha (31,5 mln akrów). W poprzednim sezonie obszar zasiewów pszenicy ozimej wyniósł 12,3 mln ha (30,4 mln akrów). Zwiększyła się powierzchnia zasiewów pszenicy HRW (+4% r/r) oraz SRW (+12%), natomiast mniej zasiano odmiany White Winter (-1%).

Rosja

Według informacji SovEcon zbiory pszenicy w Rosji w sezonie 2021/22 mogą wynieść prawie 78 mln t. W stosunku do poprzedniej prognozy wzrosła o 0,9 mln t. U podstaw prognozy produkcji leży przede wszystkim poprawa pogody: obfite opady śniegu na południu Rosji, które zwiększą wilgotność gleby i zabezpieczą rośliny przed niekorzystnymi warunkami pogodowymi w pozostałym zimowym okresie.

UE27

W połowie grudnia KE podniosła minimalnie (+0,3 mln t) szacunki zbiorów pszenicy w EU w bieżącym sezonie w stosunku do grudnia. Według nowych danych zbiory wyniosły 116,1 mln t.

Zużycie pszenicy

Światowe zużycie pszenicy w bieżącym sezonie ma wynieść 759,5 mln t. Najnowsze styczniowe prognozy USDA wzrosły o 1,8 mln t m/m (+0,2%). Realizacja tej prognozy oznaczać będzie wzrost zużycia o 12,6 mln t (+1,7%) w stosunku do poprzedniego sezonu. Zużycie pszenicy w Chinach wzrosło już do 135 mln t, tj. ma być o 9 mln t większe niż w sezonie 2019/20. Wyższe przewidywania zużycia dotyczą również Rosji (zmiana z 41 do 41,5 mln t m/m) i USA (zmiana z 30,7 do 31,4 mln t m/m).

EU27

Według prognozy KE z grudnia 2020 r. zużycie pszenicy miękkiej w EU27 ma wynieść 96 mln t – bez zmian w stosunku do poprzedniej prognozy.

Handel pszenicą

Według USDA w bieżącym sezonie wolumen światowego handlu pszenicą ma wynieść 192,5 mln t, co oznacza, że ma być o 1,1 mln t większy niż w sezonie 2019/20. Wzrosły prognozy eksportu pszenicy m.in. z Kanady (zmiana z 26 do 26,5 mln t) i UE (zmiana z 26 do 26,5 mln t), natomiast w styczniowej prognozie przewidywany jest mniejszy eksport z Argentyny (zmiana z 12,5 do 12 mln t) oraz z Rosji (zmiana z 40 do 39 mln t).

USA

Od początku sezonu do połowy stycznia z USA eksport pszenicy z USA wyniósł 21,4 mln t, tj. był o 5% większy niż w analogicznym okresie poprzedniego sezonu. Łączna wielkość eksportu pszenicy z USA ma wynieść w bieżącym sezonie 26,8 mln t.

Rosja

Od początku bieżącego sezonu do 12 stycznia eksport pszenicy z Rosji wyniósł 27,6 mln t i był o 23% większy niż w analogicznym okresie poprzedniego sezonu. W Rosji rozważany jest wzrost stawek celnych na eksport pszenicy w ramach ustalonego kontyngentu z 25 do 50 EUR/t. Celem wprowadzanych obostrzeń jest zahamowanie wzrostu cen chleba i mąki w Rosji oraz zabezpieczenia poziomu zapasów pszenicy przed nowym sezonem. Zasiewy pszenicy ozimej były prowadzone w niekorzystnych terminach i warunkach glebowych, co może skutkować niższymi zbiorami. Wprawdzie ostatnie obfite opady śniegu zabezpieczyły na jakiś czas rośliny przed ewentualnymi niekorzystnymi warunkami pogodowymi, jednak to dalszy przebieg pogody oraz zasiewy odmian jarych zadecydują o wielkości najbliższych zbiorów pszenicy.

Ukraina

Od początku bieżącego sezonu do połowy stycznia br. eksport pszenicy z Ukrainy sięgnął 12,7 mln t, tj. był o 17% niższy niż w analogicznym okresie ubiegłego sezonu. Mniejszy eksport to również skutek mniejszych o 13% zbiorów tego surowca na Ukrainie (25,5 mln t) w bieżącym sezonie w stosunku do poprzedniego.

EU27 handel pszenicą miękką

Nie zmieniła się również projekcja eksportu pszenicy z EU27. W grudniu podtrzymana została prognoza z poprzedniego miesiąca na poziomie 24 mln t.

Po pierwszym półroczu sezonu 2020/21 EU27 (bez Wielkiej Brytanii) wyeksportowała około 13,5 mln t pszenicy miękkiej, natomiast od początku bieżącego sezonu do 17 stycznia br. około 14 mln t, tj. prawie 16% mniej niż w analogicznym okresie sezonu 2019/20.

Zapasy pszenicy

Po korektach podaży i zużycia pszenicy światowe zapasy tego surowca na koniec bieżącego sezonu mają wynieść 313,2 mln t, tj. będą o 3,3 mln t mniejsze niż USDA przewidywał w grudniu oraz 13,1 mln t większe niż w poprzednim sezonie.

W Chinach zapasy pszenicy są prognozowane na poziomie 158,9 mln t (ponad 7 mln t większe niż w poprzednim sezonie). W Rosji zapasy mają wynieść 12,5 mln t, co oznacza, że mają być o ponad 5 mln t większe niż na koniec sezonu 2019/20, natomiast w EU+UK zapasy mają być na poziomie 11,1 mln t (-3,2 mln t r/r), a w USA 22,8 mln t (-5,2 mln t r/r).

EU27

Według KE zapasy pszenicy miękkiej na koniec bieżącego sezonu mają wynieść 9,3 mln t. W przypadku realizacji tej grudniowej prognozy w bieżącym sezonie zapasy byłyby o 0,4 mln t mniejsze niż na koniec poprzedniego sezonu.

Ceny pszenicy

Ostatni rajd cen pszenicy na giełdach doczekał się korekty. Po osiągnięciu na CBOT w połowie stycznia ceny 693 c/bu podczas sesji 15 stycznia (kontrakt marcowy), w kolejnych dniach notowania kontraktów były coraz niższe. Duży spadek cen miał miejsce 22 stycznia, kiedy kontrakt marcowy na giełdzie CBOT obniżył się o prawie 4% (-3,97% d/d) w stosunku do poprzedniego dnia. Na Matif cena najbliższego kontraktu w tym dniu spadła o 3,67% do poziomu 223,25 EUR. Istotną podstawą dużego spadku wymienia się przede wszystkim wzrost ognisk zakażeń koronawirusem w Chinach (również wśród pracowników przetwórni mięsa), a także ostatnie informacje z rynku wieprzowiny w Chinach. Jak podał Reuters, na fermach ważnego producenta zdiagnozowano dwa nowe szczepy afrykańskiego ponoru świń (ASF), co stwarza zagrożenie rozprzestrzenienia się na inne regiony. Podejrzenia padają na nielegalne szczepionki stosowane przez rolników, a które mogły spowodować przypadkowe dalsze infekcje. Realizacja tego scenariusza będzie skutkowała znacznym ograniczeniom importu surowców paszowych – m.in. kukurydzy i soi. Do tej pory intensywny chiński import tych surowców napędzał dynamiczny wzrost cen m.in. roślin kompleksu sojowego, kukurydzy i pośrednio pszenicy.

Polska - sytuacja rynkowa

W okresie od lipca do listopada w sezonie 2020/21 skup pszenicy, według danych GUS, wyniósł prawie 3 mln t, tj. był o 11% większy niż w analogicznym okresie poprzedniego sezonu.

Według danych MRiRW eksport pszenicy (kraje EU i trzecie) od stycznia do listopada 2020 r. wyniósł 1,6 mln t i był o ⅓ większy niż w analogicznym okresie 2019 r., natomiast import wyniósł 0,37 mln t, tj. był o 43% większy. Polskie saldo handlowe pszenicą wyrażone wolumenem w ww. okresie wyniosło 1,25 mln t i było o 30% większe niż w analogicznym okresie poprzedniego sezonu.

Według danych KE sporządzonych na podstawie deklaracji celnych od początku bieżącego sezonu do 17 stycznia wyeksportowano z Polski do krajów trzecich (poza Unię) 1,6 mln t pszenicy. W poprzednim sezonie w tym czasie wyeksportowano ponad 1,1 mln t.

Według MRiRW krajowa średnia miesięczna cena netto pszenicy konsumpcyjnej wyniosła w grudniu 849 zł/t, tj. wzrosła o 1,3% (+11 zł/t) w stosunku do poprzedniego miesiąca, jednocześnie była o 139 zł/t (+20%) wyższa niż w grudniu 2019 r. W krajowych skupach i firmach przetwórczych ceny pszenicy konsumpcyjnej wzrosły i w połowie stycznia zwykle ceny za pszenicę konsumpcyjną były w przedziale 840-930 zł/t. Wzrosły również ceny w portach. W przypadku kontraktów na dostawy w luty ceny pszenicy konsumpcyjnej (12,5%) były na poziomie średnio 990 zł, dla wyższych klas ziarna ceny przekraczały 1000 zł/t.

Komentarz

Ostatnie wzrosty cen pszenicy ostudziły doniesienia z Chin przedstawione w niniejszym raporcie w rozdziale o cenach. W zależności od przebiegu sytuacji w Chinach, ceny pszenicy mogą w dalszym ciągu obniżać się w przypadku braku konkretniejszych danych. Cenom „nie pomaga” również fakt, że w Rosji warunki wegetacji roślin poprawiły się, a wstępne prognozy zbiorów wzrosły. Jednak o tym również zadecydują zasiewy i zbiory odmian jarych, których udział w łącznych zbiorach pszenicy wynosi około 25-30%. Z drugiej strony zanim zrealizują się prognozy zbiorów, eksport pszenicy z Rosji od połowy lutego do końca bieżącego sezonu będzie podlegał regulacjom kontyngentu i ceł oraz ich możliwe zmiany (propozycja podwyższenia ceł). To spowoduje duże ograniczenie rosyjskiej ekspansji eksportowej pszenicy na rynkach międzynarodowych, na czym może korzystać UE działająca na podobnych rynkach co Rosja. Jeżeli chiński problem na rynku wieprzowiny będzie zażegnany (przynajmniej oficjalnie), a importerzy będą kontynuować import surowców rolnych, ceny pszenicy powinny ustabilizować się z możliwością wzrostów. Obecnie trudno jednak spodziewać się impulsów do dużych dynamicznych wzrostów. Scenariusz zwiększający niepewność na chińskim rynku wieprzowiny będzie sprzyjał obniżkom cen, tym bardziej, że ceny są wysokie (w portach czarnomorskich w połowie stycznia sięgały 300 USD/t), a według danych dotyczących zaangażowania funduszy surowcowych na giełdach wynika, że duża część kontraktów typu long (na wzrost notowań) została zredukowana.

Kontakt

Waldemar Raczkiewicz
Ekspert ekonomiczny

+48 77 401 35 65
waldemar.raczkiewicz@ing.pl

Artur Waraksa
Ekspert ekonomiczny

+48 77 401 35 67
artur.waraksa@ing.pl

Artur Markowski
Dyrektor Regionalny ds. Korporacyjnych
Region Korporacyjny Opole

+48 77 401 35 05
artur.markowski@ing.pl