Wstęp

Po silnej korekcie rzepaku w połowie czerwca kiedy cena spadła poniżej 480 € kontrakt sierpniowy zaczął odrabiać. Pod koniec miesiąca zbliżył się do 520 € i był nieznacznie tańszy niż przed miesiącem. Dwa kolejne kontrakty na listopad 2021 r. i luty 2022 r. zdołały odrobić straty w analizowanym okresie. W dalszym ciągu bieżące stawki są od 34 do 38% wyższe niż przed rokiem (zob. tab.).

MATIF notowania kontraktów
(w EUR/t)
Rzepak
sierpień'21 listopad'21 luty'22
28.06.21 518,00 516,50 510,25
28.05.21 519,75 512,75 501,50
zmiana m/m -0,3% 0,7% 1,7%
  sierpień'20 listopad'20 luty'21
29.06.20 375,50 378,00 379,00
zmiana r/r 37,9% 36,6% 34,6%

 


Produkcja

Świat: W czerwcowej publikacja USDA prognoza globalnych zbiorów rzepaku została nieznacznie zwiększona i zbliżyła się do 37 mln t. Największa zmiana w porównaniu z ubiegłym miesiącem dotyczy Unii Europejskiej (wzrost o 0,6 mln t do 17,2 mln t).

UE:Zgodnie z danymi USDA prognozowana produkcja rzepaku ma wynieść 17,2 mln ton. To o 1 mln t więcej niż w zeszłym roku, jednak o 3% poniżej pięcioletniej średniej. Powierzchnia szacowana jest na 5,2 mln ha, o 35 tys. ha więcej niż w sezonie 2020/21. Powierzchnia spadła o 10% w stosunku do średniej z pięciu lat. Przewiduje się, że plony wyniosą 3,31 t/ha – to o 5% więcej niż rok wcześniej i o 8% powyżej średniej z 5 lat.

Unijny zakaz stosowania zapraw neonikotynoidowych ogranicza obszar uprawy rzepaku w porównaniu z wcześniejszymi wyższymi wartościami. W ostatnich latach nastąpiło zmniejszenie powierzchni, ponieważ producenci przestawiali się na uprawy inne niż rzepak. Tegoroczna powierzchnia uprawy rzepaku jest jednak podobna do zeszłorocznej. Rzepak zazwyczaj kwitnie w kwietniu i maju, ale chłodny kwiecień i chłodniejszy niż przeciętny maj opóźniły plony rzepaku o tydzień do dziesięciu dni. Deszcz i chłód w maju usunęły na szczęście rosnące obawy o suchość w kwietniu. Majowe deszcze pozwoliły zwiększyć szacunki dotyczące wydajności.

Największe zmiany w UE w tym miesiącu obejmują Niemcy ze wzrostem o 0,3 mln t do 3,7 mln ton, co plasuje je na pierwszym miejscu w UE, przed Francją z 3,3 mln ton. Szacuje się, że trzeci producent w UE, czyli Polska, produkuje 2,9 mln ton – to o 0,2 mln t więcej niż według danych sprzed miesiąca.

Według danych Komisji Europejskiej produkcja rzepaku w UE wyniesie 16,68 mln t. To o 5% mniej niż wynosi pięcioletnia średnia, ale o ponad 2% więcej niż wyniosły zbiory w 2020 r. Największym producentem pozostaną Niemcy (3,79 mln t). Kolejne dwie pozycje to Francja (3,26 mln t) i Polska (2,67 mln t). Jeśli chodzi o unijną powierzchnię rzepaku w 2021 r., to zwiększyła się ona do 5,20 mln ha (5,17 mln ha poprzednio).

Zapasy i zużycie

Świat: W czerwcowym raporcie prognozowany wolumen zapasów końcowych został podwyższony. Jest większy zarówno w porównaniu do danymych sprzed miesiąca (+3,4%) jak i do tych z poprzedniego sezonu (+1,1%). Wzrost m/m miał miejsce w UE z 1,03 do 1,26 mln t.

Zaktualizowane dane nieznacznie podwyższyły także szacunki dotyczące zużycia. Światowa konsumpcja ma być wyższa o 0,6% m/m i 0,8% r/r. Także w tym przypadku zmiana miała miejsce w krajach Unii Europejskiej.

Handel

Świat: Eksport w rozpoczynającym się sezonie 2021/22 według czerwcowego raportu ma przekroczyć 17 mln t. Pomimo niedużego zwiększenia prognozowanego wolumenu, jego poziom pozostaje na niższym pułapie niż w sezonie 2020/21.

UE: Eksport nasion rzepaku od początku sezonu (VII 2020) do drugiej połowy czerwca osiągnął ponad 85 tys. t. To ponad czterokrotnie więcej niż w analogicznym okresie przed rokiem. Tak duży skok jest spowodowany wywozem nasion do Wielkiej Brytanii, która stała się głównym odbiorcą surowca z UE (80%). Import do UE pozostaje wyższy niż przed rokiem. Aktualnie wynosi 6,2 mln t (3% r/r). Sprowadzony do krajów unijnych rzepak pochodził głównie z Ukrainy (36%), Kanady (33%) i Australii (27%).

Ceny

Po zamknięciu ostatniego z kontraktów na stare zbiory (zapadalność na maj 2021 r.) najbliżej notowanym stał się sierpniowy. Po zwyżkowym początku maja kolejne dni wyróżniały się zmiennym trendem. Przyczyną była m.in. publikacja raportu USDA z prognozami na nowy sezon. Pokazały one wzrost produkcji przy jednoczesnym spadku spodziewanych zapasów końcowych. Korekta notowań rozpoczęła się w drugiej połowie maja.

Początek czerwca to powrót do wzrostów. Wycena sierpniowego kontraktu ponownie przekroczyła 540 EUR/t. Jednak kolejne tygodnie przyniosły przeceny na paryskim parkiecie. Ceny wróciły do poziomu notowanego w połowie kwietnia (480 EUR/t). Druga część miesiąca przyniosła pewne odbicie i zbliżenie się ceny najbliższego kontraktu do 520 EUR.

Ceny w Polsce

W tygodniu kończącym się 20 czerwca 2021 r. średnie stawki za rzepak wyniosły 1998 zł/t zgodnie z danymi MRiRW. W porównaniu z wcześniejszym tygodniem jest to wzrost o 1 zł. W stosunku do zeszłego roku cena jest wyższa o 291 zł (17%).

Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego opublikował stawki oferowane przez punkty skupowe na terenie województwa dolnośląskiego. Za tonę rzepaku w połowie czerwca 2021 r. oferowano od 2000 do nawet 2760 zł. Średnia stawka ukształtowała się na poziomie 2551 zł/t. To o 8 zł więcej niż przed miesiącem.

Zgodnie z danymi MRiRW średnia cena nasion rzepaku w maju 2021 r. wyniosła 2210 zł. W stosunku do kwietnia stawka wzrosła o 115 zł (9%). W porównaniu do marca ubiegłego roku cena jest wyższa o 34 zł (5,5%).

Aktualna sytuacja i przewidywania

Trwająca w pierwszej części czerwca tendencja spadkowa na europejskim parkiecie utrzymywała presję na ceny w polskich skupach, jednak te pozostawały na wysokim poziomie, zwłaszcza jeśli chodzi o stare zbiory. Doniesienia o dobrej kondycji upraw soi w obu Amerykach wpływały na spadki surowców oleistych na globalnych rynkach. W USA ponadto rozważane jest zmniejszenie w ogólnym bilansie produkowanych paliw udziału biopaliw (zwłaszcza etanolu), które jest aktualnie wymagane przez prawo w amerykańskich rafineriach. Ostatnie dni to jednak powrót do podwyżek i poziomu ponad 500 € na Euronext/Matif. Nadchodzące „małe żniwa” będą tradycyjnie wywierać presję na stawki rzepaku w kraju.

Kontakt

Waldemar Raczkiewicz
Ekspert ekonomiczny

+48 77 401 35 65
waldemar.raczkiewicz@ing.pl

Artur Waraksa
Ekspert ekonomiczny

+48 77 401 35 67
artur.waraksa@ing.pl

Artur Markowski
Dyrektor Regionalny ds. Korporacyjnych
Region Korporacyjny Opole

+48 77 401 35 05
artur.markowski@ing.pl