Wstęp

Po spokojnym początku września w połowie miesiąca nastąpił powrót dynamicznych podwyżek na giełdzie Euronext/Matif. Niezmiennie napięta relacja popytu w stosunku do podaży rzepaku w Unii Europejskiej połączona z podwyżkami cen ropy naftowej i gazu w dalszym ciągu wpływa prowzrostowo na stawki za surowce oleiste. Dynamika wzrostów najbliższych kontraktów rzepku oscylowała ok. 10% w ujęciu miesięcznym. W porównaniu z analogicznymi kontraktami sprzed roku przekraczała z kolei 60% (zob. tab.).

MATIF notowania kontraktów
(w EUR/t)
Rzepak
listopad'21 luty'22 maj'22
27.09.21 625,50 614,50 602,50
27.08.21 571,50 566,50 560,75
zmiana m/m 9,4% 8,5% 7,4%
  listopad'20 luty'21 maj'21
28.09.20 384,00 385,75 386,25
zmiana r/r 62,9% 59,3% 56,0%

 


Produkcja

Źródło: USDA

Świat: Wrześniowy raport USDA (Departament Rolnictwa USA) ponownie skorygował prognozę dotyczącą produkcji rzepaku w bieżącym sezonie. Aktualna wartość przekracza 68 mln t i jest niższa o 2,6% niż w danych sprzed miesiąca i prawie 6% mniejsza niż w ubiegłym sezonie 2020/21. Główny zmiana jest wynikiem redukcji szacunków produkcji w Kanadzie z 16 do 14 mln t (-12,5% m/m i -28% r/r).

Skorygowane zbiory w Kanadzie będą o 31% niższe niż aktualna pięcioletnia średnia. Powodem są niesprzyjające warunki atmosferyczne i susza, która dotknęła tereny uprawne. Z uwagi na niedużą zmianę w danych dotyczących areału za główną przyczynę zmian wskazują się znaczący spadek wydajności, która jest określana na niespełna 1,60 t/ha. To o 32% mniej niż w zeszłym sezonie i w stosunku do pięcioletniej średniej.

Zapasy i zużycie

Świat: Kolejny miesiąc przyniósł dalsze redukcji zapasów końcowych. Prognoza na obecny okres wynosi niecałe 3,7 mln t. Oprócz wcześniejszych obniżek dla Kanady (niższa produkcja przy utrzymującej się konsumpcji) niższy wolumen szacowany jest także w Chinach. Bieżąca światowa prognoza o ponad 28% niższa niż w sezonie 2020/21 (zob. tab.).

Prognozy światowego zużycia również notują spadek, skala jest jednak o wiele mniejsza. Wolumen przekracza w dalszym ciągu 70 mln t. Jest jednak o 1% niższy niż w danych sprzed miesiąca i blisko 5% mniejszy niż w ubiegłym sezonie. Korektę widać zarówna w Kanadzie (9,5 mln t vs 10,9 mln t przed rokiem) i Unii Europejskiej (21,5 mln t vs 22,8 mln t).

Handel

Świat: Podobnie jak produkcja, zapasy i konsumpcja maleje także wolumen światowego eksportu. Spadek w stosunku do danych sierpniowych wynosi blisko 4%, a porównaniu do poprzedniego sezonu ponad 20%. Tak jak w przypadku wcześniejszych kategorii głównym powodem redukcji była korekta w Kanadzie.

UE: Eksport nasion rzepaku w okresie od lipca do połowy września utrzymuje znacznie szybsze tempo niż przed rokiem. W pierwszych dwunastu tygodniach sezonu wolumen wyniósł ponad 203 tys. t wobec 3,5 tys. t w analogicznym okresie sprzed roku. Blisko 96% wolumenu trafiło do Wielkiej Brytanii, i to ten kierunek brexicie zdominował tak wysoką dynamikę wysyłki nasion. W analizowanym okresie 944 tys. t rzepaku importowano do krajów Unii. To 38% mniej niż na początku sezonu 2020/21. Ponad 56% surowca pochodziło z Ukrainy, a 31% z Australii.

Polska: W pierwszym półroczu 2021 r. wyeksportowano z Polski 104,6 tys. t rzepaku. To o ponad 10% mniej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Największym odbiorcą podobnie jak w 2020 r. były Niemcy (84% ogółu). Import z kolei zwiększył się. W analizowanym okresie wyniósł ponad 253 tys. t i był o 30% wyższy niż rok wcześniej. Dostawcy nasion na polski rynek byli zdywersyfikowani. Najwięcej surowca pochodziło z Czech, Słowacji i Niemiec.

Ceny

Najbliższym kontraktem stał się kontrakt z zapadalnością w listopadzie. Mimo zwiększającej się podaży i postępu żniw rzepaku w Europie notowania umacniały się. Do połowy miesiąca znajdowały się w trendzie wzrostowym, osiągając maksimum w wysokości blisko 575 EUR/t. W drugiej połowie sierpnia doszło do korekty, jednak notowania szybko wróciły powyżej 560 EUR/t.

Na początku września rzepak utrzymywał się na poziomie 570€/t. W połowie miesiąca nastąpił dynamiczny wzrost, który utrzymywał się do końca września. Listopadowy kontrakt na Euronext/Matif ustanowił historyczny rekord notowań przekraczając 620 €/t.

Ceny w Polsce

W tygodniu kończącym się 19 września 2021 r. średnie stawki za rzepak wyniosły 2 406 zł/t, zgodnie z danymi MRiRW. W porównaniu z wcześniejszym tygodniem jest to wzrost o 119 zł (5,2%). W stosunku do zeszłego roku cena jest wyższa o 781 zł (45%).

Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego opublikował stawki oferowane przez punkty skupowe na terenie województwa dolnośląskiego. Za tonę rzepaku w drugiej połowie września 2021 r. oferowano od 2240 do 2620 zł. Średnia stawka ukształtowała się na poziomie 2500 zł/t. To o 107 zł więcej niż przed miesiącem.

Zgodnie z danymi MRiRW średnia cena nasion rzepaku w sierpniu 2021 r. wyniosła 2129 zł. W stosunku do lipca stawka spadła o 59 zł (-2,7%). W porównaniu do sierpnia ubiegłego roku (1631 zł/t) cena jest wyższa o 498 zł (30,5%).

Aktualna sytuacja i przewidywania

Na Euronext/Matif kontrakty biją historyczne rekordy cen. Ceny na polskim rynku zbliżają się do 3 000 zł/t. Mimo stosunkowo niedawno zakończonych zbiorów rzepaku stawki błyskawicznie powróciły do wzrostów. Poziom produkcji zarówno w Kanadzie, jak i krajach Unii Europejskiej jest niezadawalający. W kontekście utrzymującego się zapotrzebowania oraz drożejących pozostałych surowców oleistych i paliw utrzymuje presję na rzepaku. Z wyjątkiem nadchodzących zbiorów soi trudno jest się doszukiwać czynników, które mogą wpłynąć w istotnym stopniu na zmianę trendu.

Kontakt

Waldemar Raczkiewicz
Ekspert ekonomiczny

+48 77 401 35 65
waldemar.raczkiewicz@ing.pl

Artur Waraksa
Ekspert ekonomiczny

+48 77 401 35 67
artur.waraksa@ing.pl

Artur Markowski
Dyrektor Regionalny ds. Korporacyjnych
Region Korporacyjny Opole

+48 77 401 35 05
artur.markowski@ing.pl