Wstęp

W październiku obniżyła się prognoza światowych zbiorów pszenicy oraz zużycia pszenicy (w mniejszym stopniu), co skutkowało większą korektą w dół światowych zapasów na koniec bieżącego sezonu. Przewiduje się, że zapasy będą najniższe od kilku sezonów. Kolejna obniżka zbiorów pszenicy w Ameryce Północnej, gorszy sezon w Rosji w połączeniu z obowiązującymi cłami na eksport zbóż stwarza szansę dla innych eksporterów pszenicy, w tym przede wszystkim dla Australii, Ukrainy i dla Unii Europejskiej, które dodatkowo korzystają z mocnego dolara. Popyt importowy trwa, a ceny na giełdach utrzymują się wysoko.

MATIF notowania kontraktów
(w EUR)
Pszenica
gru'21 mar'22
27.10.2021 284,75 279,75
27.09.2021 253,25 247,25
zmiana m/m 12,4% 13,1%
maks. 3 m-ce 284,75 279,75
min. 3 m-ce 214,75 216,75
  gru'20 mar'21
27.10.2020 205,75 205,75
zmiana r/r 38,4% 36,0%

Produkcja pszenicy na świecie

W październikowym światowym bilansie pszenicy publikowanym przez USDA, przewidywana produkcja pszenicy w bieżącym sezonie została obniżona o 0,6% w stosunku do zeszłego miesiąca, tj. do poziomu 775,9 mln t. Skorygowane w dół zostały również szacowane wielkości produkcji w poprzednich dwóch sezonach. Po tych zmianach obecna prognoza produkcji w bieżącym sezonie jest jedynie o 0,1% większa niż w sezonie 2020/21. Ponownie obniżona zastała prognoza zbiorów pszenicy w Kanadzie z 23 do 21 mln t (w sezonie 2020/21 była na poziomie ponad 35 mln t). Na uwagę zasługuje również spadek zbiorów w USA i w Iranie, odpowiednio o 1,4 mln t i 1,5 mln t w stosunku do poprzedniego miesiąca. W przypadku USA zbiory pszenicy według obecnej prognozy będą o prawie 5 mln t mniejsze (10%) niż w poprzednim sezonie. Kolejne redukcje zbiorów w Kandzie i USA, będących ważnymi światowymi eksporterami, oraz gorsze zbiory w Iranie, skutkujące potrzebą znacznego wzrostu importu pszenicy, spowodują duże zmiany na światowym rynku handlu pszenicą. To wszystko oraz słabsze zbiory w Rosji i utrzymane tam cła eksportowe na zboża (w tym pogłoski o dalszych ograniczeniach eksportu pszenicy na początku 2022 r.) wpłynęło na to, że obecne ceny pszenicy na rynkach międzynarodowych otrzymały solidne wsparcie.

Pszenica
dane globalne  mln t
18/19 19/20 20/21s.

21/22 progn.

wrzesień

21/22 progn.
październik
produkcja 731,5 762,3 774,7 780,3 775,9
zużycie 735,5 748,3 781,2 789,6 787,1
handel (eksport) 178,1 194,9 198,0 200,9 201,8
zapasy końcowe 280,8 294,8 288,4 283,2 277,2

źr. USDA 10.2021 r. 

UE

Na koniec września KE podniosła prognozę zbiorów pszenicy miękkiej ze 127,2 mln t do 131 mln t, natomiast zbiory pszenicy durum mają wynieść 8 mln t, tj. mają być większe o prawie 0,9 mln t. Na zbliżonym poziomie zbiory w UE przewiduje USDA (łącznie 139,4 mln t).

Zużycie pszenicy

Przewidywane światowe zużycie pszenicy ma wynieść 787,1 mln t. Październikowa prognoza USDA jest o 0,3% niższa (-2,6 mln t) od wrześniowej. Z ważniejszych zmian można odnotować spadek przewidywanego zużycia pszenicy w USA (z 32,3 do 31,6 mln t) oraz wzrost zużycia w Rosji (z 40 do 40,5 mln t).

UE

Na koniec września KE obniżyła prognozę zużycia pszenicy miękkiej w EU do 97 mln t, tj. zmiana o 0,2 mln t w ciągu miesiąca. Realizacja tej prognozy oznaczałaby zwiększenie zużycia o 3,4 mln t w stosunku do poprzedniego sezonu.

Handel pszenicą

Październikowa prognoza światowego handlu pszenicą wzrosła w ciągu miesiąca o 0,9 mln t do poziomu 201,8 mln t, co oznacza wzrost w stosunku do poprzedniego sezonu o 1,9% w przypadku realizacji przewidywań. Nie było zaskoczenia w przypadku dalszej redukcji prognozy eksportu kanadyjskiej pszenicy (zmiana z 17 do 15,5 mln t) oraz wzrostu eksportu pszenicy z UE (zmiana z 35 do 35,5 mln t). Natomiast utrzymanie zeszłomiesięcznej projekcji eksportu dla USA na poziomie 24,5 mln t może być trudniejsze w realizacji. Pośród głównych światowych eksporterów kluczowe role mogą rozgrywać UE, Australia i Ukraina. W przypadku Australii i UE w październiku USDA podniosła przewidywane poziomy eksportu dla obu o 0,5 mln t do poziomów odpowiednio 24,5 mln t i 35,5 mln t.

UE handel pszenicą miękką

Prognoza KE z końca września dotycząca przewidywanego eksportu pszenicy miękkiej z EU pozostała na zeszłomiesięcznym poziomie 30 mln t. W poprzednim sezonie wolumen eksportu został oszacowany na poziomie 27,4 mln t. Od początku sezonu do 17 października eksport pszenicy miękkiej wyniósł 8,7 mln t, tj. był o 2,3 mln t większy niż w analogicznym okresie ubiegłego sezonu oraz na zbliżonym poziomie jak w sezonie 2019/20. Obecnie główne kierunki eksportowe to Algieria (na poziomie 1,2 mln t), Egipt (na poziomie 0,9 mln t) i Korea (na poziomie 0,8 mln t). Rolę lidera eksportowego przejęła Rumunia z wynikiem 3,2 mln t. W dalszej kolejności są Bułgaria (1,5 mln t), Niemcy (1 mln t) oraz Francja i Łotwa (oba po 0,7 mln t).

Zapasy pszenicy

Przewidywane przez USDA w październiku światowe zapasy pszenicy na koniec bieżącego sezonu mają wynieść 277,2 mln t. W ciągu miesiąca prognoza obniżyła się aż o 2,1% (-6 mln t), jednak taki wynik ma swoje źródło również w zmianach szacunków poprzednich bilansów. W październikowej projekcji zapasy końcowe w poprzednim sezonie zostały oszacowane na poziomie 288,4 mln t (zmiana -4,2 mln t), a w sezonie 2019/20 na poziomie prawie 205 mln t (zmiana -2,8 mln t).

UE

Prognoza KE z końca września przewiduje zapasy pszenicy miękkiej na poziomie prawie 13,2 mln t, tj. mają być o 71% większe (prawie 5,5 mln t ) niż na koniec poprzedniego sezonu.

Ceny pszenicy

W połowie października cena kontraktu grudniowego pszenicy na Matif przekroczyła poziom 270 EUR, a już na początku trzeciej dekady października został osiągnięty poziom 280 EUR. Popyt importowy trwa, a ważni światowi eksporterzy – USA, Kanada i Rosja – mają zdecydowanie mniejszy potencjał eksportowy niż w zeszłym sezonie. Ceny pszenicy wspierają wysokie ceny nawozów, co dodatkowo budzi niepokój o przyszłoroczne zbiory, tym bardziej, że USDA przewiduje mniejsze światowe zapasy na koniec bieżącego sezonu – najmniejsze od kilku sezonów.

Polska - sytuacja rynkowa

Zgodnie z przedwynikowym szacunkiem GUS zbiory pszenicy w Polsce w bieżącym roku były na poziomie 12,2 mln t (w 2020 r.: 12,6 mln t), w tym 11,3 mln t odmian pszenicy ozimej (-6% r/r) oraz 0,9 mln t odmian pszenicy jarej (+33% r/r). Powierzchnia zasiewów wyniosła około 2,4 mln ha. Plony były niższe niż w ubiegłym roku. W przypadku pszenicy ozimej średnia krajowa wydajność wyniosła 5,18 t/ha (-4% r/r), natomiast jarej 3,95 t/ha (-5% r/r).

Według danych GUS skup pszenicy po pierwszym kwartale bieżącego sezonu wyniósł 1,8 mln t, tj. był o ponad 11% mniejszy niż w analogicznym okresie poprzedniego sezonu.

Według danych KE eksport pszenicy z Polski poza Unię w okresie od początku obecnego sezonu do połowy października przekroczył 560 tys. t i był o około 13% większy niż w analogicznym okresie poprzedniego sezonu.

Według MRiRW we wrześniu krajowa średnia miesięczna cena netto pszenicy konsumpcyjnej wyniosła 1003 zł/t, tj. była o 258 zł/t (+35%) wyższa niż we wrześniu 2020 r. Wzrosły ceny pszenicy. W krajowych skupach i firmach przetwórczych ceny pszenicy konsumpcyjnej na początku trzeciej dekady października były zwykle w przedziale 1050-1150 zł/t. W portach cena za pszenicę konsumpcyjną z przeznaczeniem na eksport przekroczyła 1200 zł/t w najbliższych dostawach.

Komentarz

Cena pszenicy jakościowej rośnie i osiąga poziomy najwyższe od wielu lat. W najbliższej perspektywie trudno znaleźć czynniki, które byłyby na tyle mocne, aby przeciwdziałać wysokim cenom. W obecnym sezonie Rosja, USA i Kanada znacznie zmniejszą eksport pszenicy, co naturalnie zwiększa zainteresowanie kupnem zboża w Europie, Argentynie i Australii. Jednocześnie zgodnie z październikowymi danymi USDA światowy poziom zapasów pszenicy ma być dużo niższy niż w poprzednim sezonie i będzie to trzeci z kolei spadek zapasów. Paliwem dla wzrostu cen pszenicy są mocno rosnące ceny nawozów – głównie na skutek wysokich cena gazu – co może skutkować pogorszeniem zbiorów zbóż w przyszłym sezonie. Naturalnie rośnie zainteresowanie przebiegiem zasiewów zbóż ozimych na półkuli północnej, a przede wszystkim u dużych producentów pszenicy. Ceny na giełdach będą obecnie bardziej wrażliwe na te doniesienia.

W Polsce od początku września złotówka ponownie traci w stosunku do dolara, co przekłada się na wyższe ceny pszenicy na eksport i jednocześnie wyższe ceny zboża w kraju. Wysokie ceny nawozów budzą obawy o znacznie gorsze zbiory zbóż w przyszły roku. Mocno wzrosły również inne koszty produkcji rolnej, w tym maszyny. Taka sytuacja jedynie umacnia obecny poziom cen pszenicy.

Kontakt

Waldemar Raczkiewicz
Ekspert ekonomiczny

+48 77 401 35 65
waldemar.raczkiewicz@ing.pl

Artur Waraksa
Ekspert ekonomiczny

+48 77 401 35 67
artur.waraksa@ing.pl

Artur Markowski
Dyrektor Regionalny ds. Korporacyjnych
Region Korporacyjny Opole

+48 77 401 35 05
artur.markowski@ing.pl