Wstęp

Ceny kontraktów pszenicy po mocnym wzroście na początku sierpnia, w kolejnych dniach obniżały się, zaliczając dwukrotnie korektę w górę. Jednak w cały przedziale miesiąca ceny utrzymywały się na poziomach znacznie wyższych niż w sierpniu 2017 r. Dużo mniejsze prognozy zbiorów pszenicy w UE i Rosji skutecznie wpłynęły na wzrost cen tego surowca. Na Matif najbliższe kontrakty – wrześniowy i grudniowy – przekroczyły poziom 216 EUR, ustanawiając nowe szczyty notowań. Najwyższe notowanie śródsesyjne kontraktu wrześniowego wyniosło 219,5 EUR (2 i 7 sierpnia), a grudniowego 219,25 EUR (2 sierpnia). Na koniec sierpnia notowanie kontraktu wrześniowego było o ponad 31% wyższe niż w poprzednim roku w tym samym czasie.

MATIF notowania kontraktów
(w EUR/t)
Pszenica
wrzesień'18 grudzień'18
31.08.2018 204,75 205,50
31.07.2018 202,25 204,25
zmiana m/m 1,24% 0,61%
maks. 3 m-ce 216,26 216,50
min. 3 m-ce 171,75 176,25

wrzesień'17 grudzień'17
31.08.2017 155,75 161,50
Zmiana r/r 31,46% 27,2%

Produkcja na świecie

Sierpień był kolejnym miesiącem obniżenia przez USDA prognozy globalnej produkcji pszenicy. Zmiana wyniosła 0,9%, co oznacza, że przewiduje się zbiory o 6,6 mln t mniejsze niż w projekcji lipcowej. Na duży spadek wpłynęły prognozy zbiorów pszenicy w UE. Analitycy w ciągu miesiąca obniżyli je o 7,5 mln t (-5% m/m). O 5% (-1 mln t) obniżono również zbiory w Turcji, które według sierpniowej projekcji mają wynieść 19 mln t (2017 r.: 21 mln t). Jednocześnie podniesione zostały prognozy zbiorów m.in. w Rosji o 1 mln t (z 67 do 68 mln t), Pakistanie o 0,8 mln t (+3%) i Kazachstanie o 0,5 mln t (+3,6%).

Globalne zasoby pszenicy (zapasy początkowe oraz prognoza produkcji) w bieżącym sezonie szacowane na podstawie danych bilansu sierpniowego wynoszą około 1003 mln t i są o 12,5 mln t (-1,2%) niższe niż w poprzednim sezonie.

Pszenica
dane globalne mln t
15/16 16/17 17/18 szac.

18/19 progn

lipiec

18/19 progn
sierpień
produkcja 735,9 752,0 758,0 736,3 729,6
zużycie 710,9 739,0 742.1 748,9 743,7
handel (eksport) 172,1 182,2 183,2 185,7 184,3
zapasy końcowe 244,2 257,2 273,1 260,9 259,0

Dane wg raportu USDA VIII 2018 r. 

USA

W sierpniu USDA minimalnie skorygował prognozę zbiorów pszenicy w USA do poziomu 51,1 mln t. Po uwzględnieniu prognozowanego importu oraz zapasów początkowych zasoby pszenicy wszystkich klas w bieżącym sezonie wyniosą 84,7 mln t i będą o 0,9 mln t większe niż w poprzednim sezonie.

Rosja

USDA w sierpniu podwyższył z 18,5 do 19,5 mln t prognozę zbiorów pszenicy odmian jarych w Rosji. W przypadku odmian ozimych przewidywania zbiorów pozostały na poziomie 48,5 mln t. Ta zmiana spowodowała, że USDA prognozuje zbiory pszenicy w Rosji na poziomie 68 mln t (2017 r.: 85 mln t). MR Rosji oczekuje, że zbiory zbóż mogą przekroczyć 100 mln t i zbliżyć się do poziomu 105 mln t, w tym pszenicy ponad 67 mln t.

Ukraina

Według wstępnych danych MR Ukrainy zbiory pszenicy ozimej wyniosły 24,4 mln t, natomiast jarej 0,7 mln t. Średnia wydajność wyniosła odpowiednio 3,8 t/ha i 3,1 t/ha.

UE

W najnowszej sierpniowej publikacji dotyczącej monitoringu unijnego rynku zbożowego ośrodek badawczy MARS obniżył średni plon pszenicy miękkiej w UE do poziomu 5,7 t/ha. Natomiast w najnowszej prognozie KE (publikacja 30.08) zbiory pszenicy miękkiej prognozowane są na poziomie 128,8 mln t (zmiana 4,8 mln t m/m), przy średniej wydajności na poziomie 5,6 t/ha. Realizacja tych danych oznacza, że w bieżącym sezonie zbiory będą o 13,2 mln t mniejsze. Zasoby pszenicy, przy uwzględnieniu zapasów początkowych oszacowanych na poziomie 18,1 mln t i prognozowanego importu na poziomie 4 mln t, mają wynieść prawie 151 mln t, co oznacza, że będą o 5,2 mln t mniejsze niż w sezonie 2017/18.

Francja

W sierpniu ukazała się wstępna prognoza MR Francji nt. szacowanych zbiorów zbóż. Krajowy zbiór pszenicy miękkiej ma wynieść 35,1 mln t, tj. o 4% mniej niż w ubiegłym roku. Wstępna ocena jakościowa zebranych próbek pszenicy jest dobra. Ciężar właściwy w zakresie 76-79 kg/hl ma 68% ziaren pszenicy, 19% powyżej 79 kg/hl, natomiast poniżej 76 kg/hl ma 13% próbek. Liczbę opadania ≥ 240 s. ma 97% próbek.

Niemcy

W sierpniu Urząd Statystyczny Niemiec opublikował pierwszy wstępny szacunek zbiorów pszenicy w Niemczech. W skali kraju zbiory pszenicy miękkiej ozimej i jarej wyniosły 20 mln t, tj. o prawie 18% mniej niż w zeszłym roku oraz o 20% mniej niż średnia z lat 2012-2017. Potwierdzają się informacje o dużych stratach w zbiorach w północnych i wschodnich Niemczech. Zbiory pszenicy miękkiej w położonych tam pięciu landach (Brandenburgia, Meklemburgia-Pomorze, Dolna Saksonia, Saksonia-Anhalt oraz Szlezwik Holsztyn) są o 3,1 mln t mniejsze (-28%) niż w 2017 r. W dwóch zachodnich landach (Nadrenia Północna-Westfalia i Nadrenia Palatynat) zbiory były średnio o 4% niższe. W Bawarii zbiory były o 9% niższe.

Litwa

Duże spadek zbiorów pszenicy odnotowano na Litwie. Urząd Statystyczny podał wstępne szacunki zbiorów pszenicy na poziomie 2,8 mln t (2017 r. 3,9 mln t). Wynik ten jest najniższy od kilku lat. Przyczyną takiego stanu była pogoda. Na Litwie w okresie zasiewów ozimin występowały obfite opady deszczu, co opóźniało prace polowe i powodowało, że siew ozimin często odbywał się w nieoptymalnych terminach agrotechnicznych. Dodatkowo na wiosnę (w maju i czerwcu), głównie na południu kraju, susza negatywnie wpłynęła na rozwój roślin. W rezultacie zbiory pszenicy ozimej były o 40% mniejsze niż w 2017 r. i wyniosły 1,95 mln t (w 2017 r.: 3,25 mln t). W przypadku pszenicy jarej zbiory wyniosły 0,84 mln t i były o 25% (0,67 mln t) większe niż w ubiegłym roku.

Czechy, Słowacja

Szacuje się, że zbiory pszenicy w Czechach są o 6% mniejsze niż w poprzednim roku(-300 tys. t, dane według czeskiego PFIR) i wyniosły 4,5 mln t (2017r.: 4,8 mln t). Największe straty spowodowane przez suszę objęły przede wszystkim regiony środkowych Czech. Jednak na południu kraju zbiory pszenicy były wyższe niż w 2017 r.

Na Słowacji według szacunków Urzędu Statystycznego z sierpnia br. zbiory pszenicy wyniosły 1,95 mln t i były o 10% wyższe niż w 2017 r. Na wynik wpłynęła większa powierzchnia zasiewów (+8%) oraz wyższa wydajność, która wyniosła 4,82 t/ha (w 2017 r.: 4,74 t/ha).

Zużycie

W sierpniu prognoza globalnego zużycia pszenicy w sezonie 2018/19 została skorygowana do poziomu około 744 mln t (-5,1 mln m/m), to oznacza, że utrzymuje się powyżej wielkości globalnych zbiorów, które spodziewane są na poziomie około 730 mln t. Najwyższe korekty zużycia objęły dwóch głównych światowych eksporterów pszenicy, czyli UE i Rosję. USDA obniżył prognozę zużycia pszenicy w UE ze 127 do 124 mln t oraz w Rosji ze 39 do 38 mln t.

UE

Według prognozy KE z 30 sierpnia po korektach bilansu zbóż zużycie pszenicy miękkiej w UE w sezonie 2018/19 ma być o 3,7% wyższe niż w poprzednim sezonie. Wzrost prognozy jest wynikiem dużego zwiększenia (+3,7%) zużycia na cele paszowe, które w projekcji KE ma wynieść 54,2 mln t, tj. o prawie 2 mln t więcej niż w poprzednim sezonie.

Handel

Wraz z obniżką produkcji, USDA obniżył również prognozę globalnego eksportu i importu pszenicy w bieżącym sezonie. Przedmiotem handlu ma być około 184 mln t pszenicy (2017/18: 183,2 mln t). Analitycy amerykańscy obniżyli prognozę eksportu pszenicy z UE o 4,5 mln t w stosunku do lipcowych przewidywań – w sierpniu została oszacowana na poziomie 23 mln t. Wyższe zbiory pszenicy jarej w Rosji wpłynęły na wzrost prognozy eksportu z tego kraju z 34 do 35 mln t. USDA o 2 mln t zwiększyła projekcję eksportu pszenicy z USA (wzrost z 27 do 29 mln t). Uzasadnieniem jest większa konkurencyjność oferty amerykańskiej na rynkach międzynarodowych w stosunku do zmniejszonego potencjału eksportowego UE, co wiąże się bezpośrednio ze znacznie niższymi unijnymi zbiorami pszenicy. Handel międzynarodowy będzie ważnym czynnikiem cenotwórczym w obecnym sezonie. Mniejszy prognozowany eksport rosyjskiej pszenicy (spadek o ok. 9-10 mln t) oznacza szansę dostaw tego surowca przez innych dostawców, tym bardziej, że MR Rosji w drugiej połowie bieżącego sezonu może ograniczać eksport surowca z uwagi na dużo mniejsze zasoby pszenicy niż w sezonie 2017/18 oraz wysokie tempo bieżącego eksportu. Ta sytuacja może mocno zwiększyć szanse wzrostu eksportu pszenicy z USA (większe zasoby pszenicy niż w 2017 r.), co zwykle przekłada się na prowzrostowe nastroje na CBOT.

USA

Osłabienie wyników eksportowych pszenicy przez USA miało swoje reperkusje w postaci spadku cen kontraktów pszenicy na CBOT. Po obiecujących wcześniej wynikach wysyłek zboża oraz wzrostu produkcji amerykańskiej pszenicy i równoległych cięciach prognoz innych głównych eksporterów, USDA podniosła prognozę eksportu pszenicy przez USA o 2 mln, t do poziomu 29 mln t. Jednak projekcja wydaje się zbyt optymistyczna i w kolejnych miesiącach można spodziewać się jej korekty w dół. Po niespełna 3 miesiącach (sezon w USA zaczyna się od czerwca) eksport pszenicy jest o 25% mniejszy niż w tym samym okresie ubiegłego sezonu, a w całym zeszłym sezonie USA wyeksportowało 23 mln t pszenicy. Sytuacja może zmienić się w drugiej połowie roku, gdy eksport rosyjskiej pszenicy będzie osiągał poziom 30 mln t. Można spodziewać się spowolnienia wysyłek z Rosji, natomiast potencjał eksportowy USA jest w bieżącym sezonie większy (wyższe zasoby r/r) niż w sezonie 2017/18. 

UE

Po ośmiu tygodniach bieżącego sezonu (do 19.08) eksport pszenicy jest o 40% mniejszy niż w tym samym okresie ubiegłego sezonu i o 59% mniejszy niż w sezonie 2016/17. O 14% zmalał również import pszenicy do UE. Wyniki eksportowe wskazują, że po ośmiu tygodniach sezonu 2018/19 główne dostawy pszenicy miękkiej kierowane były do Algierii (ponad 0,7 mln t) oraz Arabii Saudyjskiej i Egiptu (po ok. 0,2 mln t). Głównymi unijnymi eksporterami są Francja (0,9 mln t) oraz Rumunia (0,4 mln t). Z kolei największym dostawcą pszenicy miękkiej do UE jest Rosja (0,1 mln t) z 32% udziałem. W sierpniowej projekcji KE mocno obniżyła prognozę unijnego eksportu pszenicy miękkiej w sezonie 2018/19 do poziomu 20 mln t. W lipcu prognoza wynosiła 25,5 mln t.

 

Rosja

Ministerstwo Rolnictwa Rosji zaprzeczyło doniesieniom medialnym (m.in. w publikacji Reuters) o planowaniu wprowadzenia przez Rosję ceł na eksportowane z Rosji zboże. Po podniesieniu prognozy zbiorów zbóż do 105 mln t, eksport zboża może osiągnąć poziom 45 mln t. Jednocześnie ewentualne zmiany w polityce eksportowej będą rozważane po osiągnięciu poziomu wysyłek w wysokości 30 mln t. Decyzje będą uzależnione od zbiorów i bieżącej sytuacji na rynku zbóż. Bieżący eksport zbóż z Rosji jest wysoki. Od początku sezonu do 22 sierpnia wyniósł około 7,8 mln t i był o 42% wyższy niż w tym samym okresie ubiegłego sezonu. W przypadku pszenicy eksport był o 1,7x wyższy. Na ten wynik wpływ miały wcześniejsze zbiory oraz wyższe niż w poprzednim sezonie zapasy początkowe, które pozwalały na wyższą realizację eksportu. Wysoką aktywność eksporterów wspierały wysokie ceny pszenicy. Rosja pozostaje głównym dostawcą pszenicy do Egiptu. W ramach przetargu na zakup pszenicy ogłoszonego przez GASC pod koniec sierpnia zwyciężyły oferty dostawców z Rosji oraz Ukrainy (dostawy 10-20 października). Ceny kształtowały się w przedziale od ok. 226-229 USD/t FOB (ok. 810-837 PLN/t, wg śr. kursu NBP), z frachtem ok. 240-246 USD/t.

Zapasy

W sierpniowej wersji bilansu USDA globalne zapasy na koniec sezonu 2017/18 zostały oszacowane na poziomie 273 mln t, natomiast na koniec bieżącego sezonu prognozowane są na poziomie 259 mln t. Najbardziej istotna zmiana dotyczy USA. Zapasy końcowe w bieżącym sezonie prognozowane są na poziomie 25,4 mln t, tj. o około 1,4 mln t mniej niż przewidywane w lipcu br. Głównym czynnikiem spadku jest przede wszystkim duży wzrost prognozowanego eksportu pszenicy. Największe zapasy pszenicy są Chinach. Prognoza ich stanu na koniec bieżącego sezonu nie zmieniła się i wynosi około 136 mln t (2017/18: 126,8 mln t). Duży spadek zapasów końcowych pszenicy na koniec bieżącego sezonu USDA przewiduje w Rosji (-48%), Australii (-40%) i UE (-28%).

UE

Sierpniowa prognoza zapasów końcowych pszenicy miękkiej (bez durum) w UE w bieżącym sezonie wynosi 12 mln t. Oznacza to spadek o 33% w stosunku do zapasów na koniec sezonu 2017/18, które KE oszacowała na 18,1 mln t.

Ceny

Na giełdach towarowych w sierpniu, podobnie jak w poprzednim miesiącu, w dalszym ciągu odczuwalna była duża wrażliwość na wszelkie informacje dotyczące sytuacji na rynku zbóż. Ceny kontraktów rosły, gdyż pojawiające się nowe prognozy nt. zbiorów pszenicy umacniały inwestorów w przekonaniu o bardzo uszczuplonym balansie pszenicy w bieżącym sezonie. Po osiągnieciu szczytu notowań kontraktu wrześniowego w wysokości 216,25 EUR na zamknięciu sesji 7 sierpnia, w kolejnych dniach trwała tygodniowa korekta cen. Po ogłoszeniu raportu USDA nt. prognoz bilansu pszenicy, ceny wróciły do wzrostów, na giełdzie Matif dodatkowo podparte osłabieniem się EUR do USD oraz ogłoszeniem przetargów na dostawy zboża do Egiptu. W tym czasie opublikowane pozytywne dane dotyczące bieżącego eksportu pszenicy z USA dodatkowo wspierały rosnące notowania kontraktów pszenicy w kolejnych dniach. Wzrostom cen kontraktów pomogła również plotka o możliwości wprowadzenia w Rosji ceł eksportowych na pszenicę. Uzasadnieniem tego rozwiązania miało być zahamowanie eksportu, w obawie o wielkość zasobów pszenicy w kraju po spodziewanych dużo słabszych zbiorach. Trzecia dekada sierpnia charakteryzowała się spadkami notowań kontraktów. MR Rosji zdementowało pogłoskę o wprowadzaniu ceł, kolejny raport dotyczący eksportu pszenicy z USA był rozczarowujący dla rynku, a osłabienie waluty amerykańskiej było uzupełnieniem negatywnych nastrojów na giełdach towarowych. Z kolei za wzrosty kontraktów na koniec sierpnia odpowiadały kolejne spekulacje związane z drugim spotkaniem ministra rolnictwa i eksporterów zboża w Rosji zaplanowane na 3 września. Tym razem traderzy „grali” na spodziewane ogłoszenie ograniczenia eksportu rosyjskiej pszenicy, które ma być wprowadzone już po przekroczeniu poziomu 25 mln t. Publikacji prognoz bilansu zbóż przez KE na koniec sierpnia (produkcja pszenicy miękkiej obniżona o 5 mln t m/m) wsparła wzrosty notowań kontraktów pszenicy na Matif.

Polska sytuacja rynkowa

W najnowszej publikacji MARS (sierpień 2018 r.), średni krajowy plon pszenicy miękkiej w Polsce w bieżącym roku jest prognozowany na poziomie 4,27 t/ha. W poprzednim roku plon oszacowany przez ten ośrodek wyniósł 4,9 t/ha, co oznacza, że prognozuje się spadek wydajności o 13%.

W sierpniu KE podtrzymała prognozę produkcji pszenicy w Polsce na poziomie 10,1 mln t.

W pierwszym miesiącu nowego sezonu krajowy skup pszenicy (dane meldunkowe) był wysoki i wyniósł 693 tys. t (wg danych GUS). W czerwcu i lipcu br. do skupu trafiło w sumie ponad 1 mln t pszenicy i było to ponad dwukrotnie więcej niż w poprzednim roku w tym samym okresie oraz na zbliżonym poziomie jak w 2016 r.

W okresie od stycznia do maja br. eksport pszenicy wyniósł 621 tys. t (dane wstępne), tj. o ponad 1 mln t mniej niż w tym samym okresie ubiegłego roku. Od lipca do maja w sezonie 2017/18 eksport wyniósł 1,7 mln t i był o 57% mniejszy niż w analogicznym okresie w sezonie 2016/17.

Eksport pszenicy z Polski w okresie 11 miesięcy sezonu 2017/18 wyniósł według wstępnych danych 1,7 mln t (źr. MRiRW) i był o 2,2 mln t mniejszy niż w tym samym okresie ubiegłego sezonu. W ostatnim miesiącu sezonu 2017/18 nie odnotowano gwałtownego skoku przeładunków portowych, co oznacza, że można spodziewać się wstępnego wyniku na poziomie około 1,8-1,9 mln t.

W lipcu średnia krajowa cena pszenicy konsumpcyjnej podawana przez MRiRW wyniosła 711zł/t i była o 1% niższa niż w lipcu 2017 r.

Komentarz

W sierpniu sytuacja na rynku zbożowym na półkuli północnej stała się jaśniejsza. Zbiory pszenicy u największych producentów są wstępnie oszacowane, co powoduje bardziej przewidywalną perspektywę popytowo-podażową. W UE bilans pszenicy jest coraz bardziej napięty. Jeżeli zużycie pszenicy na cele paszowe wzrośnie zgodnie z przewidywaniami KE oraz zwiększy się unijna aktywność eksportowa, to ceny pszenicy w UE będą miały solidne wsparcie strony popytowej, co powinno przełożyć się na wyższe notowania surowca niż w sezonie 2017/18. Niestety początek sezonu pod względem unijnego eksportu jest słaby, mimo wyższych cen eksportowych. Może to oznaczać, że obecnie występuje wystarczający popyt wewnętrzny i producenci realizują sprzedaż do najbliższych odbiorców. W Polsce dobrej jakości ziarno w jednorodnych dużych partiach w sierpniu osiągało ceny powyżej 850-880 zł/t. Ceny na pszenicę są jednak zróżnicowane i w skupach są również oferty na poziomie 750-800 zł/t. Decyduje o tym jakość ziarna i podaż zboża od rolników, którzy nie mają możliwości jego przechowania. W sierpniu po dużym wzroście cen kontraktów na Matif notowany był spadek cen kontraktów pszenicy oraz cen eksportowych w Rosji, co będzie wywierać presję na ceny skupu pszenicy. Osłabianie się dolara widoczne od połowy sierpnia dodatkowo wspierało ten trend. W Polsce można spodziewać korekty cen oferowanych przez kupujących, jednak w ograniczonym zakresie. Stosunkowo mniej będzie pszenicy jakościowej, a import z sąsiednich państw ogranicza niższa produkcja u tych dostawców (poza Słowacją), gdyż zbiory były tam słabsze niż w poprzednim sezonie. Wzrost notowań kontraktów pszenicy na koniec sierpnia ma w części charakter spekulacyjny (gra na wynik spotkania eksporterów rosyjskich z ministrem rolnictwa). Bieżące tempo eksportu rosyjskiej pszenicy jest wysokie i nawet w sytuacji kolejnego zdementowania przez MR pogłoski o planach jego ograniczenia, to taka sytuacja w miarę upływu czasu będzie coraz bardziej realna. Zużycie pszenicy w Rosji powinno być wyższe niż w poprzednim sezonie (wyższa produkcja zwierzęca np. rozwój produkcji drobiu), a zasoby zboża będą w tym sezonie znacznie ograniczone.

Kontakt

Waldemar Raczkiewicz
Ekspert ekonomiczny

+48 77 401 35 65
waldemar.raczkiewicz@ing.pl

Artur Waraksa
Ekspert ekonomiczny

+48 77 401 35 67
artur.waraksa@ing.pl

Artur Markowski
Dyrektor Regionalny ds. Korporacyjnych
Region Korporacyjny Opole

+48 77 401 35 05
artur.markowski@ing.pl