Wstęp

W grudniu kontrakty na pszenice kontynuowały spadki notowań na giełdzie MATIF osiągając nowe minima cen. Notowania kontraktów były o około 10% niższe na koniec grudnia 2017 r. w porównaniu z poprzednim rokiem w tym samym okresie. Pomimo wzrostu notowań pszenicy na CBOT (wzrost ryzyka pogodowego na zbiory) na MATIF cenom kontraktów nie sprzyjało głównie wzmacniające się euro w stosunku do dolara amerykańskiego. Taka sytuacja będzie powodować dalsze osłabienie konkurencyjności ofert sprzedaży europejskiej pszenicy, co skutkuje dużą presją na obniżanie cen kontraktów tego surowca. Impulsem do wzrostów cen pszenicy na MATIF może być spadek pary EUR/USD lub czynnik pogodowy w UE (nagłe ochłodzenie).

MATIF notowania kontraktów
(w EUR/t)
Pszenica
marzec'18 maj'18
29.12.2017 159,00 162,50
31.10.2017 162,50 165,75
zmiana m/m -2,15% -1,96%
maks. 3 m-ce 172,50 176,00
min. 3 m-ce 159,00 162,50

marzec'17 maj'17
30.12.2016 177,50 179,50
Zmiana r/r -10,42% -9,47%

Produkcja na świecie

Pszenica
dane globalne mln t
14/15 15/16 16/17 szac. 17/18 progn
listopad
17/18 progn
grudzień
produkcja 728,2 735,3 753,6 752,0 755,2
zużycie 705,2 711,6 739,7 740,1 742,1
handel (eksport) 161,9 172,0 182,3 182,2 183,8
zapasy końcowe 217,8 241,4 255,3 267,5 268,4

Dane wg raportu USDA XII 2017 r.

Światowa produkcja pszenicy została dociążona wynikiem uzyskanym w Kandzie. USDA jeszcze w październiku szacował tam zbiory na poziomie 27 mln t, a w grudniu zostały podwyższone do 30 mln t. Źródłem nowych danych był Kanadyjski Urząd Statystyczny. Okazało się, że zbiory pszenicy są znacznie wyższe niż przewidywania wynikające z lipcowej ankiety. USDA podwyższył również produkcję pszenicy w UE, co w ogólnym rozrachunku spowodowało wzrost światowej prognozy produkcji pszenicy do poziomu 755 mln t, tym samym wynik z zeszłego sezonu został przekroczony o 1,6 mln t.

Kanada

Szacunki zbiorów pszenicy (oziminy, jare i durum) w 2017 r. opublikowane przez Urząd Statystyczny Kanady wzrosły do 30 mln t (2016 r.: 31,7 mln t). W stosunku do lipcowej ankiety rolniczej zostały podwyższone o 4,5 mln t, a do wrześniowej prognozy o około 3 mln t. Pomimo tak wysokiego wzrostu wynik ten jest o 5,5% niższy niż uzyskany w 2016 r. W Kanadzie dominują zbiory pszenicy jarej. W 2017 r. zebrano jej 22,2 mln t, tj. o 8,4% więcej niż w 2016 r. Natomiast obniżyły się zbiory pszenicy ozimej i durum, odpowiednio o 18,7% i 36,1%. W ankiecie lipcowej obawy o zbiory spowodowane były intensywnymi opadami deszczu na wschodzie Kanady oraz suszą w południowym pasie zasiewów.

Australia

Australijski Departament Rolnictwa opublikował w grudniu prognozę zbiorów pszenicy, które mają być o 42% niższe niż uzyskane w poprzednim rekordowym sezonie i mają wynieść 20,3 mln t. Jest to również wynik gorszy od średniej długoletniej. Średnia zbioru pszenicy w Australii w okresie dziesięciu sezonów przed rekordowym sezonem 2016/17, w którym uzyskano wynik 35 mln t,  wynosi 21, 9 mln t. Oznacza to, że zbiory w sezonie 2017/18 mają być o około 7% mniejsze od wspomnianej wyżej średniej. Powierzchnia zasiewów oszacowana została na poziomie 12,4 mln ha, tj. o 3% mniejszym niż w poprzednim sezonie, jak i w stosunku do średniej dziesięcioletniej. Amerykański Departament Rolnictwa (USDA) w grudniowym raporcie podtrzymał prognozę zbiorów w Australii na poziomie 21,5 mln t oraz powierzchnię zasiewów 21,5 mln ha. Nowe dane z Australii powinny wpłynąć na korektę prognozy produkcji szacowanej dla tego kraju przez USDA oraz korektę produkcji globalnej w kolejnym raporcie.

Rosja

Wstępne wyniki zbiorów pszenicy w Rosji podane w grudniu przez Rosstat wyniosły 85,8 mln t. Jest to wynik o 17% wyższy niż w poprzednim sezonie. Średnie plony pszenicy wzrosły o 16,4% do poziomu 3,12 t/ha.

UE

KE w grudniu zwiększyła produkcję pszenicy miękkiej w UE do poziomu 142 mln t (poprzednio 141,5 mln t) oraz pszenicy durum do 9,4 mln t (poprzednio 9 mln t), co łącznie dało wynik 151,4 mln t (poprzednio 150,5 mln t). Na zmianę wielkości produkcji wpłynęły korekty wydajności z hektara i powierzchni zasiewów. Plony pszenicy miękkiej oszacowane zostały na poziomie 6,1 t/ha (poprzednio 6 t/ha), natomiast powierzchnia zasiewów pszenicy miękkiej na poziomie 23,4 mln ha (poprzednio 23,65 mln ha).

Niemcy

W Niemczech powierzchnia zasiewów zbóż ozimych pod zbiory w 2018 r. została przez Urząd Statystyczny Niemiec oszacowana na poziomie 5,16 mln ha (-2,3%). Zasiewy pszenicy ozimej zmniejszyły się o 147 tys. ha (-4,7%) i wyniosły 2,98 mln ha. Wyraźnie mniej pszenicy zasiano w północnych landach Niemiec: w Szlezwiku-Holsztynie -27%, Dolnej Saksonii -12%, Meklemburgii-Pomorze Przednie -10%. Zasiewy pszenicy ozimej zwiększyły się w Bawarii (+2%) i Saksonii (+3%).

Rumunia

W ocenie USDA zbiory pszenicy w Rumunii wyniosły 9,1 mln t (2016 r.: 8,7 mln t). Prognoza KE z lipca mówiła o poziomie 7,9 mln t. Z uwagi na to, że powierzchnia zasiewów była na porównywalnym obszarze jak w 2016 r. i wyniosła 2,1 mln ha, wzrost produkcji jest związany wyższym plonowaniem zboża. Przewiduje się, że powierzchnia zasiewów pod zbiory w 2018 r. nie powinna się istotnie zmienić.

Polska

Zbiory zbóż ogółem (łącznie z kukurydzą, prosem i gryką) szacowane są według GUS na poziomie 32,2 mln t (o 10% wyższe niż średnia z lat 2012-2016). Źródłem wzrostu produkcji był o 3% większy obszar zasiewów oraz wyższe plony, które wyniosły 4,19 t/ha (2016 r.: 3,99 t/ha). Powierzchnia upraw zbóż ogółem wyniosła około 7,7 mln ha, w tym powierzchnia zasiewów zbóż podstawowych z mieszankami zbożowymi 7 mln ha. Powierzchnia zasiewów pszenicy wyniosła około 2,4 mln ha, natomiast zbiory odmian ozimych pszenicy oszacowano na około 9,9 mln t (+10% r/r), a jarych na około 1,8 mln t (-6% r/r). Plony odmian ozimych pszenicy wyniosły średnio 5,13 t/ha, natomiast jarych 3,89 t/ha.

Powierzchnię zasiewów pszenicy ozimej pod zbiory w 2018 r. GUS oszacował na poziomie 1,9 mln ha. Stan ziewów przed wejściem w stan zimowego spoczynku został oceniony na poziomie ubiegłego roku. Obfite opady deszczu w niektórych regionach kraju (głównie północne tereny) spowodowały lokalne podtopienia. W rejonach o równomiernym rozkładzie opadów dobre uwilgotnienie gleby miało korzystny wpływ na procesy kiełkowania ziarna i wschody ozimin. Obecnie istnieje obawa przed nagłymi spadkami temperatur i stratami wywołanymi mrozami. Rośliny nie są w pełni zahartowane, a w dalszym ciągu brak jest pokrywy śnieżnej. Ocenia się, że powierzchnia zbiorów zbóż ozimych może być do 300 tys. ha mniejsza w wyniku podtopień pół uprawnych i strat z tym związanych. Realizacja tego scenariusza spowoduje zwiększenie upraw zbóż jarych.

Zużycie

USDA zwiększył prognozę światowego zużycia pszenicy do poziomu 742, mln t (poprzednio 740 mln t). Na grudniowe szacunki wpłynęły wyższe prognozy zużycia pszenicy przede wszystkim przez Indonezję (+1 mln t ), UE (+0,5 mln t) i Kanadę (+0,6 mln t). Na skokowy wzrost zużycia w Indonezji (z 9,7 do 10,7 mln t) wpłynął zwiększony popyt na pasze. Notowany tam znaczny rozwój drobiarstwa i akwakultury zwiększył zapotrzebowanie na pszenicę paszową (głównie z importu), która na lokalnym rynku była bardziej konkurencyjna cenowo w stosunku do kukurydzy. Import pszenicy do Indonezji w sezonie 2017/18 jest prognozowany przez USDA na poziomie 11,5 mln t, tj. o ponad 1,3 mln t wyższy niż w poprzednim sezonie.

Zużycie pszenicy miękkiej w UE, w ocenie KE, pozostało na niezmienionym poziomie ok. 116,3 mln t.

Handel

Sezon 2017/18 ma charakteryzować się również rekordowym eksportem/importem pszenicy na świecie. Grudniowa prognoza eksportu na poziomie 183,8 mln t wzrosła w ciągu miesiąca o 0,9% i jest wyższa w stosunku do ubiegłego sezonu o 1,5 mln t (+0,8%). Najważniejsze zmiany prognoz dotyczą głównych światowych eksporterów pszenicy. USDA skorygował w górę wolumen eksportu pszenicy z Kanady do poziomu 22 mln t oraz Rosji i Ukrainy do poziomów odpowiednio 33,5 i 17 mln t (wzrosty po 0,5 mln t w stosunku do poprzedniej prognozy). Słabsze tempo eksportu było przyczyną obniżenia prognozy eksportu dla USA z 26,5 do 26 mln t.

W grudniu mocno rosły koszty frachtów, które w ostatnim tygodniu nieco osłabły. Motorem zmiany były wzrosty frachtów surowców przemysłu ciężkiego. To powodowało tendencje do podwyżek frachtów surowców rolnych. Baltic Dry Index wzrósł w grudniu do najwyższego od czterech lat poziomu 1743 punktów. Utrzymywanie się wzrostowego trendu powoli zaczyna wpływać na konkurencyjność ofert sprzedaży zboża, w których czynnik kosztów frachtu zaczyna mocniej ważyć na atrakcyjności oferty.

USA

Eksport pszenicy z USA w okresie od 1 czerwca do 21 grudnia (sezon w USA: od 1.06 do 31.05) znacznie się poprawił w stosunku do danych przedstawionych w poprzednim raporcie. Łączny eksport pszenicy jest o 7% wyższy niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Dodatkowo prognoza USDA zakłada o 3,5 mln t niższy eksport pszenicy z USA niż w poprzednim sezonie. Obniżenie prognozy do 26 mln t (2016/17: 29, 5 mln t) podyktowane było, w ocenie USDA, zwolnieniem tempa wysyłek zboża z USA oraz znacznym wzrostem eksportu pszenicy z Kanady. Po niespodziewanie wyższych zbiorach w Kanadzie wzrósł również potencjał eksportowy tego kraju, jednego z głównych konkurentów USA.

Rosja

Wstępne dane eksportu pszenicy z Rosji po pierwszym półroczu bieżącego sezonu (dane na 20.12, sezon od 1.07 do 30.06 ) potwierdzają duży wzrost w stosunku do analogicznego okresu poprzedniego sezonu. Eksport zbóż wzrósł o ponad 34%. Na podobnym poziomie szacuje się wysyłki pszenicy. Dalsze utrzymanie tempa eksportu może dać wynik w całym sezonie na poziomie około 46 mln t, w tym pszenicy około 36 mln t. Rosja rozszerza ekspansję na tradycyjne australijskie rynki zbytu, co przy obecnej sytuacji (niskie zbiory w Australii) jest zadaniem znacznie łatwiejszym. Obawy eksporterów europejskich budzi wzrost aktywności Rosji w Arabii Saudyjskiej.

UE

Do 25 tygodnia bieżącego sezonu (1.07-19.12) eksport pszenicy miękkiej z EU jest o 28% niższy niż w analogicznym okresie ubiegłego sezonu. W przypadku importu odnotowano spadek w wysokości około 11%. Umocniła się rola Rumunii, czyli wicelidera eksportowego w UE – Rumunia wysłała poza granice Unii około 2,3 mln t pszenicy miękkiej. Niemcy w tym czasie osiągnęły wynik na poziomie ponad 0,8 mln t. Główne unijne kierunki eksportowe to Algieria i Arabia Saudyjska. Największe udziały w importowanej do UE pszenicy miękkiej mają Mołdawia (32%) i Ukraina (24%). 

 

Zapasy

Wzrost światowej produkcji pszenicy został tylko częściowo skompensowany wzrostem zużycia, co skutkuje wyższą prognozą globalnych zapasów końcowych. W grudniowej prognozie USDA zapasy są szacowane na poziomie 268,4 mln t, tj. o ponad 13 mln t wyższe niż w sezonie 2016/17. USDA podniosła  prognozy zapasów końcowych m.in. w UE z 11,7 do 12 mln t, w Kanadzie z 5,3 do 6,6 mln t i w USA z 25,4 do 26,1 mln t. Wyższe niż oczekiwano tempo eksportu pszenicy przez Rosję obniżyło prognozę zapasów końcowych pszenicy w tym kraju do 16,8 mln t.

UE

KE skorygowała zapasy końcowe pszenicy miękkiej w UE do poziomu 12,9 mln t (poprzednia prognoza 11,6 mln t). Na wynik wpłynęły korekty bilansu sezonu 2016/17, które spowodowały wzrost zapasów początkowych z 10,1 do 10,3 mln t, prognoza wyższej produkcji w bieżącym sezonie oraz oczekiwany gorszy niż w poprzedniej prognozie wynik salda eksportu i importu pszenicy miękkiej. Uwzględniając prognozowane zapasy końcowe pszenicy durum na poziomie 2,9 mln t, łączne zapasy pszenicy w UE na koniec sezonu 2017/18 mają wynieść 15,8 mln t (+2 mln t w stosunku do poprzedniej prognozy KE).

Ceny

W USA koniec grudnia charakteryzował się rosnącą niepewnością o stan ozimin. Pokrywa śnieżna była niewielka i występowała głównie w stanach graniczących z Kanadą oraz w północno-zachodniej części kraju. Temperatury miejscami dochodziły tam do -30°C. W centralnej części kraju, o największym obszarze zasiewów pszenicy ozimej (głównie HRW), ziarna narażone są na wymarznięcia, gdyż niskie temperatury są coraz bardziej odczuwalne. Te niepokoje miały swoje odzwierciedlenie w notowaniach kontraktów pszenicy na giełdzie CBOT po koniec grudnia. Wsparciem dla cen był także słabnący dolar w stosunku do euro. Kolejną kwestią wpływającą na ceny pszenicy w USA może być spadek prognozowanych zasiewów pszenicy pod zbiory w 2018 r. Skumulowanie obu czynników – starty mrozowe i mniejsze zasiewy – może tworzyć ważne wsparcie notowań pszenicy w USA. W grudniu na MATIF cenom kontraktów nie sprzyjało umacniające się w stosunku do dolara euro. Powoduje to obniżenie konkurencyjności ofert cenowych europejskich eksporterów pszenicy na rynkach trzecich.

W handlu międzynarodowym stawki za pszenicę miękką w grudniu minimalnie obniżyły się w stosunku do cen z listopada (ok. 1 USD/t). Średnia cena pszenicy na bazie FOB w portach Morza Czarnego oraz we Francji była na poziomie 191 USD/t. Dostawy do Egiptu zdominowane są przez Rosję. Ostatnio Egipt kupił 295 tys. t rosyjskiej pszenicy w cenach na bazie CIF od 207,89 do 209,15 USD/t.

Polska sytuacja rynkowa

Rośnie skup pszenicy w Polsce. W listopadzie 2017 r. był o 56% wyższy niż w analogicznym okresie 2016 r. Łącznie od lipca do listopada 2017 r. do skupu dostarczono 3,9 mln t pszenicy (skup meldunkowy wg GUS), tj. o 20% więcej niż w tym samym okresie 2016 r. 

Polski eksport pszenicy utrzymuje się na niskim poziomie. Wstępne dane wskazują, że po czterech miesiącach bieżącego sezonu jest on o około 57% mniejszy niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. W dalszym ciągu maleje import pszenicy i w porównywanych wyżej okresach jest o około 8% niższy. Powodem są duże spadki zbiorów pszenicy w Czechach i Słowacji (główne źródła importu), co skutkuje wzrostami cen pszenicy i niską opłacalnością importu tego surowca do Polski.

Średnia krajowa pszenicy konsumpcyjnej wyniosła w listopadzie 677zł/t i była o 4% wyższa od średniej ceny z listopada 2016 r.

Kontakt

Waldemar Raczkiewicz
Ekspert ekonomiczny

+48 77 401 35 65
waldemar.raczkiewicz@ing.pl

Artur Waraksa
Ekspert ekonomiczny

+48 77 401 35 67
artur.waraksa@ing.pl

Artur Markowski
Dyrektor Regionalny ds. Korporacyjnych
Region Korporacyjny Opole

+48 77 401 35 05
artur.markowski@ing.pl