IKE - Indywidualne Konto Emerytalne
Schowek, w którym Twoje zyski podróżują bez… podatku Belki
Wyobraź sobie, że masz dodatkową kieszeń na pieniądze odkładane na przyszłość. Taką, która ma jedną ważną zaletę: jeśli korzystasz z niej zgodnie z zasadami, nie zapłacisz 19% podatku od zysków kapitałowych.
To właśnie IKE - rozwiązanie, które pomaga budować kapitał na emeryturę i jednocześnie pozwala zatrzymać wypracowany zysk.
IKE - co warto wiedzieć
-
IKE to rozwiązanie, które pozwala inwestować i odkładać pieniądze na przyszłą emeryturę bez podatku od zysków kapitałowych - jeśli spełnisz określone warunki.
Najważniejsze zasady:
- możesz mieć tylko jedno IKE
- możesz przenieść środki do innej instytucji (to wypłata transferowa) - bez utraty korzyści
- wpłaty są dobrowolne - jednorazowe, regularne lub w wybranych latach.
W co możesz inwestować?
IKE daje dużą elastyczność. W ramach konta możesz korzystać m.in. z:
- kont oszczędnościowych
- funduszy inwestycyjnych
- konta maklerskiego (np. obligacje, akcje, ETF-y)
- ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych.
Limity i zasady wpłat
- obowiązuje roczny limit wpłat (ogłaszany co roku)
- limit wynosi 3-krotność prognozowanego na dany rok przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej
- limit nie może być niższy niż w poprzednich latach.
Na IKE może odkładać każdy, kto skończył 16 lat. Osoby między 16. a 18. rokiem życia mogą wpłacać tylko pieniądze zarobione z umowy o pracę - i tylko do wysokości tego faktycznego dochodu.
-
Aby skorzystać ze zwolnienia z tzw. podatku Belki, musisz spełnić dwa warunki jednocześnie:
1. Wiek
- ukończysz 60 lat
- lub uzyskasz prawo do emerytury po ukończeniu 55 lat.
2. Historia wpłat
- wpłacasz na IKE w co najmniej 5 różnych latach kalendarzowych
- lub ponad połowę wszystkich wpłat zrobisz najpóźniej 5 lat przed złożeniem wniosku o wypłatę.
Nie ma obowiązku wypłacania pieniędzy od razu po spełnieniu warunków. Można zrobić to później - jednorazowo albo w ratach. Przy wypłacie jednorazowej przelew powinien trafić do Ciebie w ciągu 14 dni od złożenia wniosku (lub w innym ustalonym terminie).
Warto też wiedzieć, że po wypłacie jednorazowej lub po pierwszej racie nie można już ponownie otworzyć IKE ani robić na nie nowych wpłat. Zwolnienie podatkowe przysługuje tylko raz.
W razie potrzeby możesz wycofać pieniądze z IKE wcześniej, w całości lub tylko część - to tzw. zwrot. Zapłacisz wtedy podatek od wypracowanego zysku, czyli tzw. podatek Belki. Jeśli zrobisz częściowy zwrot, czyli wypłacisz tylko potrzebną kwotę, reszta będzie dalej pracować na Twoją przyszłość. Dotyczy to wyłącznie pieniędzy, które były wpłacone przez Ciebie. Jeśli na IKE trafiły również pieniądze z PPE, to część od pracodawcy może być wycofana wyłącznie w całości, a 30% składek podstawowych wróci wtedy do ZUS i zostanie zapisana na koncie emerytalnym oszczędzającego.
-
W umowie IKE można wskazać osobę lub osoby, które otrzymają pieniądze w przypadku naszej śmierci. Jeśli tego nie zrobimy, pieniądze trafią do spadkobierców. Osoby uposażone mogą wypłacić pieniądze lub przenieść je na swoje IKE albo PPE. W obu przypadkach są zwolnione z podatku od zysków kapitałowych oraz podatku od spadków i darowizn.
Aby wypłacić pieniądze, potrzebny jest:
- akt zgonu i dokument tożsamości osoby uprawnionej
- lub postanowienie sądu o nabyciu spadku i zgodne oświadczenie wszystkich spadkobierców.
IKE w skrócie
- Inwestujesz bez tzw. podatku Belki (jeśli spełnisz warunki do wypłaty)
- Pieniądze na IKE są Twoje i podlegają dziedziczeniu
- Możesz mieć tylko jedno IKE (obowiązuje roczny limit wpłat)
- Inwestujesz samodzielnie lub z pomocą ekspertów
- IKE możesz założyć samodzielnie, wybierając sposób inwestowania dopasowany do swoich potrzeb.
IKZE - Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego
Dodatkowe oszczędzanie na emeryturę i coroczna ulga podatkowa
IKZE to sposób na odkładanie pieniędzy na emeryturę z bieżącą korzyścią podatkową. Wpłaty na IKZE odliczasz od dochodu w PIT – dzięki temu co roku możesz realnie obniżyć podatek do zapłaty lub otrzymać zwrot. To połączenie oszczędzania długoterminowego z realną korzyścią „tu i teraz”.
IKZE - co warto wiedzieć
-
Wpłacając np. 1000 zł, możesz obniżyć swój podatek dochodowy nawet o około 120-320 zł - w zależności od tego, w jakim jesteś progu podatkowym.
Z IKZE mogą korzystać także osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Przy podatku liniowym lub ryczałcie również zapłacisz niższy podatek, a wysokość ulgi zależy od stawki, którą rozliczasz.
IKZE chroni również przed podatkiem od zysków kapitałowych. Pieniądze możesz inwestować w sposób dopasowany do siebie - samodzielnie albo z pomocą specjalistów.
W ramach IKZE możesz korzystać z takich samych rozwiązań jak w IKE, m.in.:
- kont oszczędnościowych
- funduszy inwestycyjnych
- rachunku maklerskiego (obligacje, akcje, ETF‑y)
To Ty decydujesz, jak wygląda Twój portfel.
Wpłaty i dostępność
- wpłaty są dobrowolne - możesz wpłacać regularnie, okazjonalnie albo w danym roku nie wpłacać nic
- IKZE jest dostępne od 16. roku życia
- osoby w wieku 16-18 lat mogą wpłacać wyłącznie pieniądze z umowy o pracę - do wysokości uzyskanego dochodu.
Co roku obowiązuje limit wpłat - dla osób fizycznych to 1,2-krotność przeciętnego wynagrodzenia, a dla osób z pozarolnicza działalnością 1,8-krotność. Limit może być jedynie utrzymany lub wyższy w porównaniu z rokiem poprzednim.
Możesz mieć tylko jedno IKZE. Jeśli zechcesz przenieść je do innej instytucji, możesz to zrobić w formie wypłaty transferowej.
-
Pieniądze z IKZE możesz wypłacić po ukończeniu 65 lat i po wpłatach w co najmniej 5 różnych latach kalendarzowych. Wypłata - jednorazowa lub w ratach - będzie objęta zryczałtowanym podatkiem 10% od całości zgromadzonej kwoty.
W przypadku wypłaty ratalnej minimalny okres to 10 lat, chyba że oszczędzałaś lub oszczędzałeś krócej - wtedy okres wypłat może odpowiadać temu, jak długo trwało IKZE.
Jeśli chcesz, możesz wycofać pieniądze z IKZE wcześniej - to tzw. zwrot. Musisz jednak wypłacić całość, a nie część środków. Wtedy tracisz korzyści podatkowe. Całość zwracanej kwoty musisz rozliczyć w zeznaniu podatkowym PIT jako dodatkowy dochód i opodatkować ją według obowiązującej Cię stawki. Przy większych kwotach łatwo wtedy wejść w wyższy próg podatkowy, dlatego warto dobrze przemyśleć taką decyzję.
-
W umowie IKZE możesz wskazać osobę lub osoby, które otrzymają zgromadzone pieniądze w przypadku Twojej śmierci. Jeśli tego nie zrobisz, pieniądze trafią do spadkobierców - zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego.
Osoby uposażone lub spadkobiercy mają dwie możliwości:
1. Pieniądze z IKZE mogą zostać przeniesione w formie wypłaty transferowej na IKZE osoby uprawnionej. W takim przypadku nie powstaje obowiązek podatkowy - nie płaci się ani podatku od zysków kapitałowych, ani 10% podatku ryczałtowego.
2. Wypłata pieniędzy - jeśli osoba uprawniona zdecyduje się na wypłatę pieniędzy z IKZE cała wypłacana kwota podlega zryczałtowanemu podatkowi 10%, niezależnie od wieku osoby uprawnionej.
W przypadku IKZE nie ma możliwości przeniesienia środków na IKE ani PPE - wyłącznie na IKZE osoby uprawnionej.
Jakie dokumenty są potrzebne do wypłaty środków z IKZE?
Aby wypłacić środki po zmarłym posiadaczu IKZE, konieczne jest złożenie wniosku oraz:
- aktu zgonu i dokumentu tożsamości osoby uprawnionej
- lub prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu spadku oraz dokumentów tożsamości spadkobierców.
IKZE w skrócie
- Daje coroczną ulgę podatkową - wpłaty obniżają Twój podatek dochodowy
- Inwestujesz bez tzw. podatku Belki (jeśli spełnisz warunki do wypłaty)
- Po spełnieniu warunków do wypłaty zapłacisz 10% zryczałtowany podatek od całości zgromadzonej kwoty
- Pieniądze na IKZE są Twoje i podlegają dziedziczeniu
- Możesz mieć tylko jedno IKZE (obowiązuje roczny limit wpłat)
- Inwestujesz samodzielnie lub z pomocą ekspertów
- IKZE możesz założyć samodzielnie, wybierając sposób inwestowania dopasowany do swoich potrzeb.
PPK - Pracownicze Plany Kapitałowe
Twoja emerytura z dodatkowym wsparciem
PPK to program długoterminowego oszczędzania, w którym Twój kapitał budują wspólnie trzy strony: Ty, pracodawca i państwo. Jeśli zostawisz środki w PPK do 60. roku życia i spełnisz warunki wypłaty, możesz skorzystać ze zwolnienia z podatku Belki.
Ile wpłacasz, a ile dokładają inni
Ty (pracownik)
- podstawowo: 2% wynagrodzenia brutto
- możesz zwiększyć wpłatę do 4%
- jeśli zarabiasz mniej niż 1,2 × minimalne wynagrodzenie, Twoja wpłata może wynosić min. 0,5%
Pracodawca
- wpłaca 1,5% wynagrodzenia brutto
- może tę kwotę zwiększyć do 4%
Państwo
- 250 zł dopłaty powitalnej, jeśli jesteś uczestnikiem min. 3 miesiące i w tym czasie były wpłaty
- 240 zł dopłaty rocznej - jeśli suma wpłat w danym roku wyniesie co najmniej 3,5% × 6-krotność minimalnego wynagrodzenia
Jeśli Twoje wpłaty są niższe niż 2%, musisz uzbierać przynajmniej 25% tej kwoty.
Jak inwestowane są Twoje pieniądze
Wszystkie pieniądze trafiają do tzw. funduszy zdefiniowanej daty. Oznacza to, że inwestycje są dopasowane do Twojego wieku - im bliżej 60. urodzin, tym większy jest udział obligacji, a mniejszy akcji dzięki czemu poziom ryzyka spada.
Kapitał zgromadzony na PPK jest Twoją prywatną własnością. Podlega dziedziczeniu i podziałowi przy rozdzielności majątkowej.
Wypłata z PPK
Wypłata po 60. roku życia
Jeśli zostajesz w programie do 60. roku życia:
- otrzymasz 25% środków jednorazowo
- pozostałe 75% w co najmniej 120 miesięcznych ratach
Możesz wybrać mniej rat, ale wtedy zapłacisz podatek Belki od zysków kapitałowych. Większa liczba rat nie generuje dodatkowych opłat.
A co, jeśli chcesz wypłacić pieniądze wcześniej?
Możesz to zrobić w dowolnym momencie. Ale przed 60. rokiem życia wiąże się to z trzema konsekwencjami:
- zapłacisz podatek od zysków kapitałowych (Belkę) od wypracowanego zysku
- zwrócisz państwowe dopłaty
- 30% wpłat pracodawcy trafi do ZUS jako zapisane składki emerytalne
1. Poważne zachorowanie Twoje, małżonka lub dziecka
- możesz wypłacić do 25% środków
- bez zwrotów i bez podatku
- możesz zrobić to wielokrotnie - jeśli dotyczy to różnych chorób
2. Zakup mieszkania lub budowa domu (do 45. roku życia)
- możesz wypłacić do 100% środków
- pieniądze musisz jednak zwrócić - zacząć nie później niż 5 lat po wypłacie i spłacić w max. 15 lat
PPK w skrócie
- PPK to prywatne oszczędzanie ze wsparciem pracodawcy i państwa
- Możesz z niego korzystać dobrowolnie - wypisać się i wrócić, kiedy potrzebujesz
- Pieniądze są Twoje, podlegają dziedziczeniu i możesz je wypłacić wcześniej (z pewnymi konsekwencjami)
- Po 60. roku życia wypłaty są preferencyjne i zwolnione z podatku Belki (przy zachowaniu zasad)
- Pracodawca może prowadzić dla pracowników PPK albo zamiast tego PPE.
PPE - Pracowniczy Program Emerytalny
Twoja emerytura finansowana przez pracodawcę
PPE to program, w którym to Twój pracodawca odkłada pieniądze na Twoją przyszłą emeryturę. A Ty decydujesz, czy chcesz do niego dołączyć - jeszcze przed startem dostajesz komplet informacji o zasadach programu, sposobach inwestowania i dostępnych formach wypłaty.
Do programu możesz dołączyć, jeśli jesteś zatrudniony na etacie i nie ukończyłeś 70 lat.
PPE - co warto wiedzieć
-
Pracodawca przekazuje na Twoje konto w PPE do 7% Twojego wynagrodzenia brutto. Może to być kwota zależna od miesięcznej pensji lub stała - ważne, by mieściła się w ustawowym limicie.
Ty możesz dopłacić coś od siebie - dobrowolnie. Możesz wpłacać do wysokości 4,5-krotności przeciętnego prognozowanego miesięcznego wynagrodzenia w danym roku.
Jeśli pracodawca wpłaca mniej niż 3,5% wynagrodzenia lub partycypacja pracowników jest mniejsza niż 25%, musi równolegle prowadzić dla pracowników program PPK.
-
Pieniądze w PPE mogą być prowadzone przez różne instytucje finansowe nadzorowane przez KNF, m.in.:
- Pracowniczy Fundusz Emerytalny
- fundusze inwestycyjne
- towarzystwa ubezpieczeniowe
- zagranicznych zarządzających
Szczegóły dotyczące inwestowania poznajesz przed przystąpieniem do programu.
Wypłata z PPE
Kiedy możesz wypłacić pieniądze?
Masz kilka możliwości:
- transfer do IKE, jeśli pracodawca kończy PPE albo kończysz z nim współpracę
- wypłata po ukończeniu 60 lat
- wypłata po ukończeniu 55 lat, jeśli masz już uprawnienia emerytalne
- automatyczna wypłata po 70. roku życia, jeśli zakończyłeś współpracę z pracodawcą
- wypłata dla osoby uprawnionej, jeśli uczestnik zmarł
W każdej z tych sytuacji środki są zwolnione z podatku od zysków kapitałowych oraz podatku od darowizn.
Wcześniejsza wypłata – kiedy i na jakich zasadach?
Możesz wcześniej wycofać pieniądze, ale tylko:
- na swoje IKE lub
- na PPE u nowego pracodawcy - bez podatku i bez dodatkowych potrąceń.
Jeśli chcesz wypłacić pieniądze na "własne konto", musisz:
- dokonać wypłaty transferowej na IKE
- następnie z konta IKE zrobić całkowity zwrot pieniędzy przesłanych z PPE.
Wtedy:
- od pieniędzy z PPE zapłacisz podatek od zysków kapitałowych
- oddasz 30% składek pracodawcy do ZUS, gdzie zostaną zapisane jako Twoje składki emerytalne.
Wypłata może być jednorazowa lub ratalna zależnie od umowy z instytucją finansową.
PPE w skrócie
- W PPE to pracodawca finansuje Twoje oszczędności - często znaczną kwotą
- Ty możesz, ale nie musisz, wpłacać coś dodatkowo. Zanim przystąpisz do programu, poznajesz zasady inwestowania i wypłat, więc dokładnie wiesz, na co się decydujesz
- Pieniądze są Twoje i podlegają dziedziczeniu
- Możesz je przenieść między PPE lub na IKE bez podatku
- Spełniając warunki (wiek lub nabycie praw emerytalnych), wypłacisz środki bez podatku od zysków kapitałowych
- Pracodawca może prowadzić dla pracowników albo PPK, albo PPE (z minimalną wpłatą 3,5% wynagrodzenia).
OIPE - Ogólnoeuropejski Indywidualny Produkt Emerytalny
Europejska wersja Twojego oszczędzania
OIPE (ang. PEPP) to europejski produkt emerytalny, który działa w całej Unii Europejskiej. Jest dobrowolny, osobisty i nadzorowany zarówno przez krajowe instytucje, jak i europejski urząd EIOPA. Jego zadaniem jest zapewnienie Ci dodatkowego dochodu na późniejsze lata - jako uzupełnienie emerytury z systemu państwowego.
Do OIPE możesz przystąpić, jeśli mieszkasz na terenie UE.
Możesz też swobodnie kontynuować oszczędzanie wtedy, gdy przeniesiesz się do innego kraju członkowskiego - choć tamtejsze zachęty podatkowe mogą wyglądać inaczej niż w Polsce. W takiej sytuacji środki przenosisz na OIPE dostępne w nowym kraju.
OIPE - co warto wiedzieć
Jak wygląda inwestowanie w OIPE
OIPE możesz założyć wyłącznie w instytucji, która prowadzi działalność bankową, ubezpieczeniową, maklerską lub zarządza aktywami.
Jak wygląda inwestowanie w OIPE?
- nie inwestujesz samodzielnie
- środki są zarządzane przez specjalistów
- Ty decydujesz jedynie o wpłatach i o późniejszej wypłacie
Tak jak w innych produktach emerytalnych - wpłaty są dobrowolne. Możesz robić przelewy regularnie, jednorazowo lub w danym roku nie wpłacać nic.
Kto może założyć OIPE i jakie obowiązują limity
OIPE możesz założyć już od 15. roku życia, ale wpłaty nie mogą przekroczyć zarobku z umowy o pracę i ustawowego limitu.
Jakie limity obowiązują?
W wieku 18–55 lat możesz założyć OIPE z limitem wpłat do 3-krotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia.
Po tym wieku możesz nadal zakładać konto aż do 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni), o ile nie masz jeszcze prawa do emerytury.
Po przekroczeniu tych progów nie możesz otworzyć nowego konta - ale możesz dalej korzystać z już istniejącego.
Możesz mieć tylko jedno OIPE. Jeśli założysz drugie, zapłacisz aż 75% podatku od zysków kapitałowych na wszystkich swoich OIPE.
Opłaty i koszty
Opłaty za zarządzanie OIPE nie mogą wynosić więcej niż 1% wartości aktywów rocznie.
Wypłata z OIPE
Kiedy możesz wypłacić pieniądze?
W Polsce zasady działania OIPE są bardzo zbliżone do IKE. Aby wypłacić środki bez podatku od zysków kapitałowych:
- musisz ukończyć 60 lat
- lub mieć 55 lat i uprawnienia emerytalne
- oraz wpłacać w co najmniej 5 różnych latach kalendarzowych
Pieniądze możesz wypłacić jednorazowo lub w ratach, a jeśli zdecydujesz się na raty, możesz później zmienić zdanie i wypłacić pozostałość jednorazowo.
A co z wcześniejszą wypłatą?
Możesz wypłacić całość wcześniej, ale wtedy zapłacisz 19% podatku od zysków kapitałowych - tak jak w przypadku zwykłych inwestycji.
OIPE w skrócie
- Działa w całej UE, możesz je przenosić między krajami
- Inwestowaniem zajmuje się instytucja - Ty tylko wpłacasz
- Daje zwolnienie z podatku Belki po spełnieniu warunków
- Można mieć tylko jedno
- Opłaty są ograniczone do 1% rocznie.
Podsumowanie
Kiedy już poznasz wszystkie dostępne możliwości, łatwiej zobaczyć, że ta finansowa wyprawa wcale nie musi być skomplikowana. To bardziej kwestia dobrania odpowiedniego tempa, mapy i towarzysza drogi - takiego, który pasuje do Ciebie i Twoich planów.
Możesz iść małymi krokami, możesz przyspieszyć, możesz czasem zatrzymać się na przystanku. Ważne, że ruch do przodu zawsze działa na Twoją korzyść. Bo każdy produkt emerytalny niezależnie od tego, czy samodzielny, wspierany przez pracodawcę, czy oferowany na poziomie europejskim, daje Ci szansę, by w przyszłości dojść do miejsca, w którym żyje się lżej i spokojniej.
To skomplikowane? Emerytura nie musi taka być
Podpowiemy Ci, od czego zacząć oraz uporządkujemy i uzupełnimy Twoją wiedzę na temat emerytury.
Policz swoją dodatkową emeryturę
Kalkulator pomoże Ci sprawdzić, ile możesz odłożyć na przyszłość z kontami emerytalnymi IKE i IKZE. Poczytaj o nich więcej lub porównaj, jak działa każde z nich.
Niniejszy materiał został przygotowany przez ING Bank Śląski S.A. wyłącznie w celach edukacyjnych, bez uwzględnienia celów inwestycyjnych, sytuacji finansowej ani środków jakimi dysponuje odbiorca.
Informacje zawarte w tej publikacji nie stanowią rekomendacji inwestycyjnej, ani porady inwestycyjnej, prawnej ani podatkowej, ani też oferty czy zachęty dotyczącej zakupu bądź sprzedaży jakiegokolwiek instrumentu finansowego. ING Bank Śląski S.A. dołożył należytej staranności aby zapewnić, że prezentowane informacje nie są błędne lub nieprawdziwe w dniu ich publikacji, jednak ING Bank Śląski S.A. i jego pracownicy nie ponoszą odpowiedzialności za ich prawdziwość i kompletność, ani wszelkie bezpośrednie i pośrednie szkody powstałe w wyniku wykorzystania niniejszej publikacji.
O ile nie zastrzeżono inaczej, wszystkie opinie, prognozy i oszacowania należą do autora (autorów) oraz są aktualne w momencie publikacji i mogą ulec zmianie bez uprzedniej notyfikacji.
Publikacja ta oraz zawarte w niej dane są chronione prawami autorskimi. Nie może być ona kopiowana, rozpowszechniana ani publikowana przez jakąkolwiek osobę w jakimkolwiek celu bez wyraźnej uprzedniej zgody ING Banku Śląskiego. Wszystkie prawa są zastrzeżone.
ING Bank Śląski S.A. nie świadczy usług doradztwa prawnego, podatkowego ani inwestycyjnego. Przed zawarciem umowy klient winien w oparciu o własne rozeznanie lub zasięgając porady profesjonalnych doradców rozważyć wszelkie ryzyka z nią związane, w szczególności ryzyko rynkowe, prawne i podatkowe.
Pamiętaj, że każda inwestycja wiąże się z podjęciem ryzyka, a co za tym idzie z utratą części lub całości kapitału.